بازیهای رایانهای: سرگرمی، آموزش و ماجراجویی در کامپیوتر و گوشی
۱. دستهبندی بازیهای رایانهای برای دانشآموزان ابتدایی
بازیهای رایانهای مانند اسباببازیهای دیجیتالی هستند که میتوان آنها را روی دستگاههای مختلف اجرا کرد. هر بازی سبک و هدف مخصوص به خود را دارد. در جدول زیر، سه دسته مهم از بازیها را با مثالهای ساده معرفی کردهایم:
| دسته بازی | توضیح ساده | مثال ملموس |
|---|---|---|
| آموزشی | همزمان با بازی، چیزهای تازه یاد میدهند مثل جمع و تفریق یا حروف الفبا. | بازی جمع اعداد که در آن با درست جواب دادن، امتیاز میگیرید. |
| ماجراجویی | شما نقش یک قهرمان را دارید و در دنیای بازی به کشف جاهای جدید میپردازید. | بازی که در آن باید کلیدهای گمشده را پیدا کنید تا در را باز کنید. |
| مسابقهای | بازیکن با دیگران (کامپیوتر یا دوستان) رقابت میکند تا برنده شود. | مسابقه دویدن با ماشینهای کوچک که هر کس زودتر به خط پایان برسد برنده است. |
برای مثال، فرض کنید بازی «تام گربۀ سخنگو»[3] را روی گوشی خود دارید. این بازی یک دوست مجازی به شما میدهد که میتوانید با او حرف بزنید و به او غذا بدهید. این یک بازی سرگرمکننده و ساده است که برای سنین دبستان مناسب میباشد.
۲. کاربرد عملی: چگونه یک بازی ساده طراحی کنیم؟
آیا میدانستید خودتان هم میتوانید یک بازیِ خیلی ساده بسازید؟ برای ساخت یک بازی، نیاز به یک «موتور بازی»[4] دارید. فرض کنید میخواهید بازی «حدس عدد» بسازید. در این بازی، کامپیوتر یک عدد بین 1 تا 20 انتخاب میکند و شما باید آن را حدس بزنید. هر بار که عدد اشتباه بگویید، بازی به شما میگوید «بزرگتر بگو» یا «کوچکتر بگو». برای نوشتن این بازی میتوانید از نرمافزارهای ساده مخصوص کودکان مانند «اسکرچ»[5] استفاده کنید. در اسکرچ، به جای نوشتن دستورات پیچیده، قطعات رنگارنگ را مثل لگو کنار هم میچینید. مثلاً قطعهای که میگوید «اگر عدد حدس زده شده از عدد راز بزرگتر است، پیام «برو پایین» را نشان بده». به این ترتیب، شما تبدیل به یک سازنده بازی میشوید.
۳. چالشهای مفهومی در بازیهای رایانهای
پاسخ: چون هر دستگاه رایانهای دارای قدرت پردازش و حافظه متفاوتی است. بازیهای سنگین به «سختافزار قویتری» نیاز دارند. یعنی اگر بازی گرافیک بسیار زیبا و جزئیات زیادی داشته باشد، به پردازنده[6] و حافظه[7] بیشتری احتیاج دارد. مثل این میماند که یک کامیون بزرگ برای حمل بار سنگین به یک جاده پهن نیاز دارد.
پاسخ: بازیها فقط سرگرمی نیستند. بسیاری از بازیها برای آموزش ساخته میشوند. مثلاً بازیهایی که به شما کمک میکنند جدول ضرب را سریعتر یاد بگیرید یا برنامهنویسی را با بازی یاد بگیرید. همچنین بعضی بازیها مهارت حل مسئله و واکنش سریع را در شما تقویت میکنند.
پاسخ: روی اکثر بازیها یک برچسب سنی نوشته شده است مثل «مناسب برای بالای 7 سال». این برچسب توسط سازمانهای ردهبندی سنی مانند «ایاسآربی»[8] به بازیها داده میشود. اگر بازی حاوی صحنههای ترسناک یا خشونت زیاد باشد، روی آن نوشته میشود «مناسب برای بالاتر از 13 یا 18 سال». همیشه بهتر است قبل از بازی کردن از والدین خود بپرسید.
۴. مقایسه بازی کردن روی رایانه و گوشی هوشمند
گاهی اوقات یک بازی هم روی رایانه (کامپیوتر) و هم روی گوشی وجود دارد. اما تجربه بازی روی این دو دستگاه کمی متفاوت است. جدول زیر این تفاوتها را نشان میدهد:
| ویژگی | بازی روی رایانه | بازی روی گوشی هوشمند |
|---|---|---|
| کنترل بازی | صفحه کلید و ماوس (دقت بالا) | صفحه لمسی (با انگشت) |
| اندازه صفحه | بزرگ (معمولاً 15 تا 27 اینچ) | کوچک (معمولاً 5 تا 7 اینچ) |
| قابلیت حمل | کم (بزرگ و سنگین) | زیاد (جیبی و سبک) |
پاورقیها
[1] توسعهدهنده بازی (Game Developer): شخص یا شرکتی که بازیهای رایانهای را طراحی و میسازد.
[2] سختافزار (Hardware): قطعات فیزیکی یک دستگاه مانند صفحه نمایش، پردازنده، حافظه و موس.
[3] تام گربۀ سخنگو (Talking Tom Cat): یک بازی معروف روی گوشیهای هوشمند که با گربهای به نام تام میتوان حرف زد و بازی کرد.
[4] موتور بازی (Game Engine): نرمافزاری که ابزارهای لازم برای ساخت بازی را در اختیار میگذارد.
[5] اسکرچ (Scratch): یک زبان برنامهنویسی بصری و رایگان برای کودکان که در دانشگاه امآیتی (MIT) ساخته شده است.
[6] پردازنده (CPU - Central Processing Unit): مغز کامپیوتر که دستورات را اجرا میکند.
[7] حافظه (RAM - Random Access Memory): فضای موقتی برای نگهداری اطلاعات در حال اجرای برنامهها.
[8] ایاسآربی (ESRB - Entertainment Software Rating Board): سازمانی که به بازیها برچسب سنی مناسب میدهد.
