آداب دوستی: بایدها و نبایدهای رفتار با دوستان
بایدهای دوستی: رفتارهایی که دوستان را به هم نزدیک میکند
برای اینکه یک رابطهٔ دوستانه پایدار بماند، باید رفتارهای درستی را انجام دهیم. این رفتارها مانند چسبی هستند که دو قلب را به هم میچسبانند. در ادامه به چند «باید» مهم اشاره میکنیم:
- گوش دادن فعال یعنی وقتی دوستت حرف میزند، با چشمها به او نگاه کنی و حرفش را قطع نکنی. مثلاً وقتی دوستت از ماجرای گم شدن کیفش میگوید، تو با دقت گوش بده و بعد بگو: «چقدر ناراحت کننده بود!»
- کمک در زمان نیاز اگر دوستت درس ریاضی را خوب نمیفهمد، میتوانی یک مثال ساده برایش بزنی. مثلاً بگوییم: «فرمول محیط دایره برابر $ C = 2 \pi r $ است. بیا با هم برای شعاع $ r = 3 $ سانتیمتر، محیط را حساب کنیم.»
- راستگویی و صداقت اگر اشتباهی کردی، سریعاً عذرخواهی کن. مثلاً اگر بیاجازه خودکار دوستت را برداشتی، بگو: «ببخشید، من اشتباه کردم. دفعهٔ دیگر حتماً اجازه میگیرم.»
نبایدهای دوستی: رفتارهایی که دوستی را آسیب میزند
بعضی از رفتارها مثل کرم به سیب، دوستی را از درون خالی میکنند. برای حفظ دوستی باید از این «نبایدها» دوری کنیم:
| رفتار باید | رفتار نباید | مثال روزمره |
|---|---|---|
| احترام گذاشتن به وسایل دوست | برداشتن وسایل بدون اجازه | دفتر نقاشی دوستت را بدون پرسیدن برمیداری و در آن خط خطی میکنی |
| رازداری | راز دوست را برای دیگران گفتن | دوستت به تو گفته که از تاریکی میترسد، اما تو این را سر کلاس به همه میگویی |
| تحسین کردن | مسخره کردن یا تمسخر | وقتی دوستت نقاشی کشیده، به جای گفتن «چه قشنگ است»، میگویی «چه بد کشیدی» |
چگونه در موقعیتهای واقعی دوستی کنیم؟ (مثال عینی)
فرض کن در زنگ تفریح، دوستت به تو میگوید: «نوشابهام را روی زمین ریختم و همه مسخرهام کردند.» تو چه کار میکنی؟ کار درست این است که اول بگویی: «اشکال ندارد، برای من هم پیش آمده.» بعد دستمالی به او بدهی و بگویی: «بیا با هم تمیز کنیم.» یا اگر دیدی دوستت در بازی گروهی همیشه آخرین نفر انتخاب میشود، به جای ساکت نشستن، بگو: «بیا تو با من همتیم باش.» این کارها نشان میدهد که «آداب دوستی» را خوب میدانی.
چالشهای مفهومی در دوستی
پاسخ: نه بلافاصله. شاید او فقط تعداد مهمانها محدود بوده یا فراموش کرده به تو بگوید. بهتر است با آرامش بپرسی: «متوجه شدم مهمانی گرفتی، اگر امکان داشت من هم دوست داشتم بیایم. دفعهٔ بعد میشود به من هم بگویی؟» این کار نشان میدهد که به دوستی اهمیت میدهی، نه به قهر کردن.
پاسخ: خیر. دوستی سالم یعنی بتوانی گاهی «نه» بگویی. مثلاً اگر دوستت میخواهد تکالیف تو را کپی کند، باید بگویی: «نه، این کار درست نیست. اما میتوانم به تو یاد بدهم چطور خودت حل کنی.» «نه» گفتن به موقع، نشانهٔ احترام به خودت و دوستت است.
پاسخ: طبیعی است کمی ناراحت شوی، اما نباید اجازه دهی حسادت دوستی را خراب کند. میتوانی به دوستت بگویی: «دلم برای وقت گذراندن با تو تنگ شده. میشود این آخر هفته با هم فیلم ببینیم؟» همچنین میتوانی دوستان جدیدی هم پیدا کنی تا شبکهٔ دوستی ات گستردهتر شود.
پاورقی
در این مقاله از واژهٔ «همدلی» استفاده شد که معادل انگلیسی آن Empathy است و به معنای توانایی درک احساسات دیگران از نگاه خودشان میباشد. همچنین «گوش دادن فعال» معادل Active Listening است و به تکنیکی گفته میشود که در آن شنونده با تمام وجود به حرف گوینده توجه میکند و بازخورد مناسب نشان میدهد. همهٔ رفتارهای ذکر شده در این مقاله بر پایهٔ منابع معلمهای اخلاق و روانشناسی کودک تنظیم شده است.
