چگونه در برابر اصرار دوستان که دوست نداریم، نه بگوییم؟
فشار روانی دوستان چیست و چرا اتفاق میافتد؟
گاهی دوستان ما کاری را انجام میدهند و از ما میخواهند مثل آنها باشیم. مثلاً ممکن است بگویند: «اگر این اسباببازی را از مغازه برنداری، دیگر دوست تو نیستیم!» این یعنی آنها با اصرار و حرفهای تکراری سعی میکنند ما را مجبور به کاری کنند که درون دلمان آن را نمیخواهیم. به این موضوع فشار روانی دوستان1 میگویند.
فرزند مثال بزنیم: امیر در حیاط مدرسه دوستش سینا به او میگوید: «بیا از دیوار بالا برویم، نترس! همه این کار را میکنند». امیر میترسد و دوست ندارد از دیوار بالا برود، اما سینا مدام او را مسخره میکند. این همان فشار روانی است. دلیل این کار این است که گاهی بچهها میخواهند قدرت خود را نشان دهند یا دوست دارند دیگران شبیه آنها فکر کنند.
چهار راهکار ساده برای نه گفتن به دوستان
در این قسمت چهار روش ساده و عملی را یاد میگیریم که بتوانیم در برابر اصرار دوستان مقاومت کنیم. این روشها به ما کمک میکند بدون دعوا و بدبختی، دوستیهای خود را هم حفظ کنیم.
| روش | توضیح به زبان ساده | مثال برای کلاس چهارمی |
|---|---|---|
| نه محکم و واضح | مستقیماً بگو «نمیخواهم» یا «نمیتوانم» بدون توضیح اضافه. | دوستت گفت برف بازی را رها کن و برویم تلویزیون نگاه کنی. بگو: «نه، دوست دارم برف بازی کنم.» |
| پیشنهاد کار دیگر | به جای آن کار، کار خوب دیگری پیشنهاد کن. | «بیا به جای دویدن در راهرو، در حیاط توپ بازی کنیم.» |
| دور شدن از موقعیت | بهانه بگیر و از آن مکان یا جمعیت دور شو. | بگو: «اجازه بده بروم دستم را بشویم» یا «الان باید برم پیش مادرم.» |
| کمک خواستن از بزرگترها | به معلم، پدر، مادر یا هر بزرگتر مورد اعتماد بگو. | به مادر بگو: «دوستانم میخواهند از خانه خالی بالا بروم، من نمیخواهم.» |
سه داستان واقعی از حیاط مدرسه و زمین بازی
داستان اول: کوثر و خوردن شکلات اضافی. دوستان کوثر به او میگفتند: «اگر یک شکلات دیگر نخوری، در گروه ما نیستی!» کوثر شکلات دوست داشت اما میدانست که زیاد آن برای دندان مضر است. او با روش نه محکم گفت: «برای دندانم خوب نیست، نه.» دوستانش کمی ناراحت شدند، اما بعداً به او احترام گذاشتند.
داستان دوم: رضا و کپی کردن مشق شب. دوست رضا به او گفت: «جواب سؤال آخر را به من بگو، وگرنه فردا با تو حرف نمیزنم.» رضا دوست نداشت تقلب کند. او از روش پیشنهاد کار دیگر استفاده کرد و گفت: «بیا با هم دفترچه را نگاه کنیم و خودمان فکر کنیم، بعد جواب را چک میکنیم.» دوستش قبول کرد و تقلب نکردند.
چهار چالشی که هنگام نه گفتن پیش میآید
۱) آیا اگر نه بگویم، دوستانم مرا مسخره میکنند؟
بله، گاهی پیش میآید که دوستان برای چند روز شما را مسخره کنند. اما اگر آرام و محکم بایستید، آنها میفهمند که نمیتوانند روی شما تأثیر بگذارند. خیلی از بچهها بعد از مدتی به شما احترام میگذارند.
۲) اگر دوستانم بگویند «ترسویی» چه کار کنم؟
بگو: «من از کار خطرناک نمیترسم، بلکه دوست ندارم به خودم آسیب برسد. شجاعت یعنی کار درست را انجام دادن، نه کار محبوب دیگران.» همچنین میتوانی بگویی: «بیا کار شجاعانهٔ دیگری انجام دهیم مثلاً در مسابقهٔ املاء شرکت کنیم.»
۳) چه احساسی دارم وقتی به زور کاری انجام میدهم؟
معمولاً احساس ناراحتی، دلهره یا پشیمانی به سراغت میآید. حتی ممکن است شب راحت نخوابی. این احساسها به تو هشدار میدهند که کار اشتباه است. پس به قلب خود گوش کن و اگر حس بدی داری، «نه» بگو.
قدرت انتخاب با توست: فرمول ساده تصمیمگیری
گاهی برای تصمیمگیری در برابر فشار دوستان میتوانیم از یک فرمول ساده استفاده کنیم. کافی است ببینیم سود و زیان کار چیست. این فرمول به شکل زیر نوشته میشود:
$ سود \ نهایی = سود \ کار \ از \ نظر \ خودم - زیان \ کار \ از \ نظر \ خودم $اگر جواب به دست آمده عددی کمتر از صفر باشد، یعنی آن کار برایت ضرر دارد و بهتر است انجام ندهی. برای مثال، دوستت از تو میخواهد در زدن بوق ماشین همسایه شرکت کنی. سود آن (خنده دوستان) و زیان آن (خشم همسایه و تنبیه) را مقایسه کن. با این حساب، زیان خیلی بیشتر است پس انتخاب درست «نه» گفتن است.
پاورقیها
1 فشار روانی دوستان: معادل انگلیسی آن Peer Pressure است. یعنی تأثیری که افراد همسن و همرده روی تصمیمات و رفتار یکدیگر میگذارند. این فشار میتواند مستقیم (با حرف زدن) یا غیرمستقیم (مثل الگو قرار دادن) باشد.
2 همسالان: به دوستان و افرادی گفته میشود که تقریباً سن و موقعیت مشابهی با ما دارند. در مدرسه، همسالان همان همکلاسیها و بچههای همسن و سال هستند.
