هلدادن؛ نیرویی برای دور کردن
هلدادن یعنی چه و چه ویژگیهایی دارد؟
وقتی به یک جسم نیرو وارد میکنیم تا از ما دور شود، در واقع داریم آن را هل میدهیم. این کار همیشه نیاز به تماس دارد؛ مثلاً وقتی با دستتان یک لیوان را روی میز جلو میبرید، دستتان با لیوان تماس دارد و آن را هل میدهد. اما گاهی هلدادن بدون تماس مستقیم هم رخ میدهد؛ مانند وقتی که آهنربا، یک میخ آهنی را از خود دور میکند. در هلدادن، جهت نیرو به سمت بیرون از بدن یا شیء است.
در هلدادن، همیشه یک کنشگر (شخص یا شیء هلدهنده) و یک کنشپذیر (جسمی که هل داده میشود) وجود دارد. مقدار نیرویی که برای هلدادن به کار میبریم، به جرم جسم و اصطکاک سطح آن بستگی دارد. هرچه جسم سنگینتر باشد یا سطح آن زبرتر باشد، به نیروی بیشتری نیاز داریم تا آن را به حرکت درآوریم.
| ویژگی | هلدادن | کشیدن |
|---|---|---|
| جهت نیرو | دور شدن از بدن | نزدیک شدن به بدن |
| نمونه | باز کردن در | بستن در |
| تأثیر بر جسم | جسم از ما فاصله میگیرد | جسم به ما نزدیک میشود |
هلدادن در زندگی روزمره
هر روز بارها از هلدادن استفاده میکنی، شاید بدون آنکه به آن فکر کنی. وقتی صبح از خواب بیدار میشوی و پتو را از روی خودت کنار میزنی، داری پتو را هل میدهی. وقتی کیف مدرسهات را روی زمین میکشی، در واقع با هلدادن آن را به جلو میبری. حتی وقتی با دوچرخه در خیابان حرکت میکنی و پدالها را فشار میدهی، نیروی هلدادن باعث میشود دوچرخه به جلو برود.
در آشپزخانه هم هلدادن زیاد دیده میشود. مثلاً وقتی میخواهی کشوی میز را باز کنی، آن را به سمت خودت هل نمیدهی؛ بلکه با دست آن را به سمت جلو میکشی، اما برای بستن کشو، آن را هل میدهی تا به جای خود برگردد. یا وقتی مادرت غذای داغ را از اجاق برمیدارد، قابلمه را روی شعله هل میدهد تا کاملاً از حرارت دور شود.
در ورزش هم هلدادن نقش مهمی دارد. در والیبال، وقتی توپ را با مشت به سمت زمین حریف میفرستی، داری توپ را هل میدهی. در شنا، وقتی دستهایت را در آب به عقب میبری، آب را هل میدهی و همین باعث میشود بدنت به جلو حرکت کند. پس هلدادن فقط یک مفهوم علمی نیست؛ بلکه کاری است که در بسیاری از فعالیتهای روزانه انجام میدهیم.
پرسش و پاسخ دربارهٔ هلدادن
پاسخ: سختی هلدادن به دو چیز بستگی دارد: اول، جرم جسم؛ هرچه جسم سنگینتر باشد، هلدادن آن سختتر است. دوم، اصطکاک؛ اگر سطح جسم و سطحی که روی آن حرکت میکند، زبر باشد، نیروی بیشتری لازم داری تا آن را به حرکت درآوری. مثلاً هلدادن یک جعبه روی فرش خیلی سختتر از هلدادن آن روی کاشی است.
پاسخ: در هلدادن، نیرو را در جهت دور شدن از خود به جسم وارد میکنی، اما در کشیدن، نیرو را به سمت خودت میآوری. مثلاً وقتی در را باز میکنی، در را به سمت خودت میکشی؛ ولی وقتی در را میبندی، آن را از خودت دور میکنی و هل میدهی. جهت نیرو تعیینکنندهٔ اصلی تفاوت این دو است.
پاسخ: نه، هلدادن میتواند با هر بخشی از بدن یا حتی با یک وسیله انجام شود. مثلاً فوتبالیستها با پا توپ را هل میدهند، یا وقتی با چوب جارو، گردوغبار را از زیر میز بیرون میکنی، داری با چوب، گردوغبار را هل میدهی. حتی باد هم میتواند یک برگ خشک را از جایش هل بدهد.
آنچه در این مقاله خواندی:
هلدادن یعنی با نیرو، جسم یا شیء را از خود دور کنیم. این کار در زندگی روزمره خیلی کاربرد دارد؛ از بستن در و کشو گرفته تا ورزش و جابهجایی وسایل. تفاوت هلدادن با کشیدن در جهت نیروست؛ در هلدادن، جسم از ما دور میشود و در کشیدن، به ما نزدیک میشود. هرچه جسم سنگینتر یا سطح آن زبرتر باشد، هلدادن به نیروی بیشتری نیاز دارد.
