گونه‌های نمایشنامه: شکل‌هایی مانند تاریخی، اجتماعی، کمدی، تخیلی، جدی و خنده‌دار که بر اساس محتوا و حال‌وهوا دسته‌بندی می‌شوند.

گونه‌های نمایشنامه؛ از تاریخ تا تخیل

گونه‌های اصلی بر اساس محتوا و درون‌مایه

هر نمایشنامه‌ای یک داستان را روایت می‌کند، اما داستان‌ها می‌توانند از دل تاریخ، زندگی روزمره، تخیل یا آینده بیرون بیایند. بر اساس این که نویسنده از چه منبعی الهام گرفته، گونه‌های مختلفی شکل می‌گیرند.

برای نمونه، نمایشنامهٔ تاریخی می‌تواند ما را به دوران صفویه ببرد و نشان دهد که مردم آن زمان چگونه زندگی می‌کردند. در مقابل، یک نمایشنامهٔ تخیلی ممکن است دربارهٔ شهری زیر آب باشد که انسان‌های دوزیست در آن زندگی می‌کنند. نمایش اجتماعی هم گاهی آنقدر به زندگی واقعی نزدیک است که ما را به فکر فرو می‌برد، مثلاً نمایشی دربارهٔ اهمیت درس خواندن برای همهٔ کودکان.

حال‌وهوا و تأثیر آن بر مخاطب

غیر از محتوا، یکی دیگر از راه‌های دسته‌بندی نمایشنامه‌ها، حال‌وهوای آن‌هاست؛ یعنی این که تماشاگر هنگام دیدن نمایش چه احساسی پیدا می‌کند. دو گونهٔ اصلی در این بخش، نمایش‌های جدی و خنده‌دار هستند، اما بین آن‌ها هم ترکیب‌های جالبی وجود دارد.

نمایش‌های جدی معمولاً به مسائل عمیق انسانی مثل مرگ، عشق، عدالت یا جنگ می‌پردازند و مخاطب را به فکر وامیدارند. این نمایش‌ها می‌توانند تلخ یا تأمل‌برانگیز باشند، اما همیشه پیام مهمی دارند. در مقابل، نمایش‌های خنده‌دار یا کمدی، با موقعیت‌های بامزه، دیالوگ‌های طنزآمیز و شخصیت‌های دست‌وپاچلفتی، مخاطب را می‌خندانند و فضای شادی ایجاد می‌کنند. کمدی می‌تواند ساده باشد، مثل نمایشی که در آن دو دزد دست‌وپا چلفتی سعی می‌کنند از یک موزه سرقت کنند، یا می‌تواند هوشمندانه باشد و با طنز، اشکالات جامعه را نشان بدهد، مثل نمایشی که رفتارهای ریاکارانهٔ برخی افراد را به تمسخر می‌گیرد.

البته نباید فراموش کنیم که بعضی نمایش‌ها نه کاملاً جدی هستند و نه کاملاً خنده‌دار. این نمایش‌ها که به آن‌ها «تراژیکمدی» می‌گویند، تلخ و شیرین را در کنار هم دارند، درست مثل زندگی واقعی. مثلاً نمایشی دربارهٔ یک پیرمرد تنها که با نوهٔ بازیگوش خود زندگی می‌کند، می‌تواند هم لحظات غم‌انگیز داشته باشد و هم صحنه‌های بامزه.

پرسش‌های چالشی دربارهٔ گونه‌های نمایشنامه