بخش تعاونی؛ همکاری برای موفقیت
تعاونی چیست و چه ویژگیهایی دارد؟
شرکت تعاونی، سازمانی است که به وسیله گروهی از افراد داوطلب، برای رفع نیازهای مشترک اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی تشکیل میشود. مهمترین اصل در تعاونیها، مشارکت است؛ یعنی همه اعضا در تصمیمگیریها و سود و زیان شرکت سهیم هستند. برخلاف شرکتهای خصوصی که هدف اصلیشان سود بیشتر است، در تعاونیها، رفع نیاز اعضا و کمک به یکدیگر در اولویت قرار دارد.
هر عضو تعاونی معمولاً یک رأی دارد، فارغ از اینکه چه مقدار سهم مالی در شرکت دارد. این ویژگی باعث میشود که تصمیمگیریها دموکراتیک باشد و همه اعضا احساس مسئولیت کنند. تعاونیها در حوزههای مختلفی مانند کشاورزی، مسکن، تولید و مصرف فعالیت میکنند.
| ویژگی | بخش تعاونی | بخش خصوصی | بخش دولتی |
|---|---|---|---|
| هدف اصلی | رفع نیاز و کمک به اعضا | کسب سود بیشتر | ارائه خدمات عمومی |
| مالکیت | جمعی (اعضا) | فردی یا سهامداران | دولت |
| تصمیمگیری | یک عضو، یک رأی | بر اساس سهام | توسط مدیران دولتی |
نمونههایی از تعاونی در زندگی روزمره
فرض کنید میخواهید به همراه چند نفر از دوستانتان، یک ایستگاه کتابخوانی در محله راهاندازی کنید. هر کسی چند کتاب به امانت میدهد و همه با هم مسئول نگهداری و تعویض کتابها هستند. این یک تعاونی کوچک است! یا در مدرسه، وقتی بچهها تصمیم میگیرند با هم تختههای نقاشی بخرند و در کلاس از آن استفاده کنند، در واقع یک تعاونی مصرف تشکیل دادهاند.
یکی از شناختهشدهترین نمونههای تعاونی در ایران، تعاونیهای مسکن هستند. در این تعاونیها، گروهی از افراد با همکاری هم، زمین میخرند و ساختمان میسازند تا بتوانند با هزینه کمتر، خانهدار شوند. همچنین تعاونیهای تولیدی مانند تعاونیهای فرشبافی یا صنایع دستی، به هنرمندان کمک میکنند تا محصولاتشان را بدون واسطه به فروش برسانند و سود بیشتری عایدشان شود.
پرسشهای چالشی درباره تعاونیها
پاسخ: زیرا در تعاونی، اصل بر برابری و مشارکت است، نه قدرت پول. این کار باعث میشود همه اعضا احساس ارزشمندی کنند و تصمیمگیریها به نفع همه باشد، نه فقط افراد ثروتمند.
پاسخ: معمولاً سود تعاونی بر اساس میزان فعالیت و مشارکت هر عضو (نه سرمایهاش) تقسیم میشود. مثلاً اگر تعاونی لبنیات دارید، کسی که بیشتر شیر تحویل داده، سهم بیشتری از سود میبرد.
پاسخ: مغازهی خانوادگی معمولاً متعلق به یک خانواده است و تصمیمگیرندهی اصلی، صاحب مغازه است. اما تعاونی متعلق به همهی اعضاست و تصمیمها با نظر اکثریت گرفته میشود. در تعاونی، هدف خدمت به همهی اعضاست، نه فقط سود شخصی.
