همیاری اجتماعی: مشارکت داوطلبانهٔ افراد برای کمک به دیگران و کاهش مشکلات جامعه
همیاری اجتماعی چیست و چه شکلهایی دارد؟
همیاری اجتماعی وقتی رخ میدهد که یک نفر یا گروهی از مردم، بدون دریافت پول یا جایزه، به فکر کمک به دیگران میافتند. این کار لزوماً کار بزرگی نیست؛ بلکه میتواند یک حرکت کوچک روزمره باشد. برای نمونه، وقتی میبینید همکلاستان در فهم یک مسئلهٔ ریاضی مانده و شما با حوصله برایش توضیح میدهید، در واقع همیاری کردهاید. یا وقتی در راهروی مدرسه، کیف کتابی را که از دست کسی افتاده، برمیدارید و به او پس میدهید، باز هم همیاری انجام دادهاید.
همیاری را میتوان به دو دستهٔ کلی تقسیم کرد: همیاری فردی و همیاری گروهی. در همیاری فردی، یک نفر به تنهایی به کمک دیگری میرود؛ مثل وقتی که بزرگتر خانواده به پدر یا مادر در حمل کردن کیسههای خرید کمک میکند. در همیاری گروهی، چند نفر با هم یک کار خیر را انجام میدهند؛ مثل وقتی که بچههای یک محله دست به دست هم میدهند و پارک کوچک محل را تمیز میکنند. هر دو نوع آن ارزشمند است و به کاهش مشکلات جامعه کمک میکند.
همیاری در زندگی روزمرهٔ دانشآموزان
شاید فکر کنید همیاری فقط کار بزرگترهاست، اما شما هم هر روز میتوانید همیار باشید. یکی از سادهترین نمونهها، کمک به دوستی است که بیمار شده و نتوانسته تکالیفش را بنویسد. شما میتوانید دفترچهٔ یادداشتتان را به او بدهید تا مطالب درسی را یاد بگیرد. یا وقتی در حیاط مدرسه، کودک کوچکتری را میبینید که توپش به زیر ماشین رفته و نمیتواند آن را دربیاورد، با کمک چند نفر دیگر میتوانید توپ را برایش بیرون بیاورید. این کارها شاید در نظرتان کوچک بیاید، اما برای آن کودک بسیار بزرگ است.
در خانه نیز همیاری شکل دیگری دارد. وقتی بدون اینکه کسی از شما بخواهد، ظرفهای کثیف را کنار هم میچینید یا اسباببازیهای برادر کوچکتر را مرتب میکنید، در واقع به کاهش بار کاری خانواده کمک کردهاید. در مدرسه هم وقتی مسئولیت پاککردن تخته یا مرتب کردن میزها را داوطلبانه بر عهده میگیرید، نمونهٔ دیگری از همیاری را نشان میدهید.
| نوع همیاری | نمونه در زندگی دانشآموز | نتیجهٔ آن |
|---|---|---|
| همیاری فردی | کمک به دوست برای انجام یک مسئلهٔ سخت علمی | افزایش اعتمادبهنفس دوست و یادگیری بهتر |
| همیاری گروهی | تمیز کردن حیاط مدرسه با کمک چند همکلاسی | زیبایی محیط و احساس غرور جمعی |
| همیاری غیرمستقیم | کاشت یک گلدان کوچک در کلاس | بهبود هوای کلاس و افزایش نشاط |
پرسشهای چالشی دربارهٔ همیاری
پرسش ۱: اگر کسی از من کمک نخواهد، آیا باز هم میتوانم همیاری کنم؟
پاسخ: بله، اما باید با ملاحظه و احترام باشد. مثلاً اگر ببینید دوستتان در باز کردن درِ بطری آب مانده، میتوانید به آرامی بپرسید: «اجازه میدهی کمکت کنم؟» اگر او نخواست، اصرار نکنید. همیاری یعنی کمک خواستن یا ناخواستهٔ دیگران را درک کنیم و به انتخابشان احترام بگذاریم.
پرسش ۲: آیا همیاری فقط باید برای انسانها باشد؟
نه، همیاری میتواند شامل حیوانات و محیط زیست هم بشود. مثلاً وقتی در روزهای گرم تابستان، یک کاسه آب برای گربههای کوچه میگذارید، همیاری کردهاید. یا وقتی کاغذهای باطله را برای بازیافت جدا میکنید، به محیط زیست کمک کردهاید. پس همیاری دایرهٔ وسیعی دارد.
پرسش ۳: اگر من به کسی کمک کنم و او تشکر نکند، آیا کارم بیارزش میشود؟
خیر، ارزش همیاری به تشکر دیگران نیست. گاهی افراد ممکن است خجالت بکشند یا فراموش کنند تشکر کنند، اما اثر خوب کار شما در دلشان میماند. مهم این است که شما به خاطر رضایت درونی و کمک به کاهش مشکلات، این کار را انجام دادهاید، نه برای تشکر و جایزه.
در یک نگاه
همیاری اجتماعی یکی از زیباترین رفتارهای انسانی است که با کوچکترین کارها شروع میشود. از کمک به یک دوست در کلاس درس گرفته تا مشارکت در تمیز کردن محله، همهٔ این کارها نشان میدهد که ما به فکر یکدیگر هستیم. اگر هر یک از دانشآموزان، روزانه فقط یک کار داوطلبانه انجام دهد، جامعهٔ ما بهتدریج از بسیاری از مشکلات کوچک و بزرگ رها میشود. پس از همین امروز شروع کنید؛ مطمئن باشید که تأثیر کار شما، هرچند کوچک، در جایی نمایان خواهد شد.
