محصولات کشاورزی: از زمین تا سفرهٔ ما
دستهبندی سادهٔ محصولات کشاورزی
محصولاتی که از راه کشاورزی به دست میآیند را میتوان به چند دستهٔ بزرگ بخش کرد. هر دسته کاربردهای گوناگونی دارد که بسیاری از آنها را هر روز میبینید و استفاده میکنید.
| دستهٔ محصول | نمونهها | کاربرد در زندگی روزمره |
|---|---|---|
| غلات و حبوبات | گندم، برنج، جو، نخود، لوبیا | نان، برنج پخته، سوپ، خوراک لوبیا |
| میوهها و سبزیها | سیب، پرتقال، هویج، کاهو، گوجهفرنگی | خوردن تازه، سالاد، آبمیوه، مربا |
| محصولات دامی (فرآوردهها) | شیر، تخممرغ، عسل، پشم، گوشت | پنیر، ماست، کیک، ژاکت پشمی، کباب |
| گیاهان صنعتی و دارویی | پنبه، نیشکر، چای، نعناع، آلوئهورا | لباس نخی، شکر، نوشیدنی گرم، پماد، خمیردندان |
محصولات کشاورزی در سفرهٔ صبحانه تا شام
شاید باور نکنید، ولی تقریباً همهٔ چیزهایی که میخورید، میپوشید یا استفاده میکنید، از راه کشاورزی به دست آمدهاند. بیایید یک روز معمولی را مرور کنیم:
- صبحانه: نانی که میخورید از گندمِ کشتشده در مزرعه درست شده است. مربای میوه از میوههای باغ و عسل از زنبورهایی که از گلهای مزرعه تغذیه میکنند، به دست میآید.
- ناهار: برنجی که در بشقاب دارید، حاصل زحمت کشاورزانی است که در شالیزارها کار کردهاند. خورشت با هویج، سیبزمینی و گوجهفرنگی که همه از زمین بیرون آمدهاند.
- عصرانه: سیب یا پرتقالی که به عنوان میانوعده میخورید، از درختان میوه چیده شده است. حتی بیسکوییتی که میخورید، آردش از گندم و روغنش از دانهٔ آفتابگردان یا سویای کشاورزی به دست میآید.
- پوشاک و لوازم: پیراهن نخی شما از الیاف پنبه درست شده است. کفشهای چرمی از پوست حیواناتی که با علوفهٔ کشاورزی پرورش یافتهاند، ساخته میشوند. حتی کاغذ دفتر مشق شما ممکن است از الیاف گیاهانی مانند بامبو یا پنبه باشد.
پرسشهای چالشی دربارهٔ کشاورزی
نه، برخی محصولات کشاورزی خوردنی نیستند ولی کاربردهای مهمی دارند. مثلاً پنبه برای ساختن لباس و پارچه استفاده میشود. گیاهانی مانند نیشکر و چغندر قند برای تولید شکر به کار میروند. همچنین بعضی از گیاهان مانند اسفند یا مریمگلی برای درست کردن دارو و عطر استفاده میشوند. حتی از برخی گیاهان، سوخت زیستی (مانند اتانول) تهیه میکنند که برای حرکت ماشینها به کار میرود.
بله، کشاورزی فقط به باران وابسته نیست. کشاورزان روشهای دیگری هم دارند. مثلاً در بعضی جاها از آب رودخانه یا چاه برای آبیاری زمینها استفاده میکنند. در کشور ما، کشاورزان با ساختن جویها و کانالها، آب را به مزرعه میرسانند. حتی در مناطق خشک، روشی به نام «آبیاری قطرهای» به کار میبرند که با کمترین آب، بیشترین استفاده را میبرند. پس کشاورزی همیشه به باران وابسته نیست، ولی باران به رشد بهتر محصول کمک میکند.
هر گیاه برای رشد به دما، نور و رطوبت ویژهای نیاز دارد. مثلاً هندوانه برای رشد به گرمای زیاد نیاز دارد، پس در تابستان بیشتر میرسد. پرتقال در هوای خنک پاییز و زمستان بهتر رشد میکند. البته امروزه با ساختن گلخانهها و استفاده از روشهای ویژه، بعضی میوهها را در فصلهای دیگر هم میتوان پرورش داد، ولی طعم و بوی آنها با محصول فصل فرق دارد. به همین دلیل است که میوهٔ فصل هم خوشمزهتر است و هم قیمت مناسبتری دارد.
در این مقاله دیدیم که محصولات کشاورزی تنها به خوراکیها محدود نمیشوند. از نانی که سر سفره داریم تا لباسی که میپوشیم، همه به نحوی با زمین و کشاورزی پیوند خوردهاند. کشاورزی به ما غذا، پوشاک، دارو و سوخت میدهد و زندگی ما بدون آن بسیار دشوار میشد. پس بهتر است قدر این نعمتها را بدانیم و در مصرف آنها صرفهجویی کنیم، چون هر محصولی که به دست ما میرسد، حاصل زحمت بسیار کشاورزان، آب و خاک و نور خورشید است.
