همکاری؛ رسیدن به هدف با دستهای به هم پیوسته
همکاری یعنی چه و چه شکلهایی دارد؟
همکاری یعنی دو نفر یا چند نفر (یا حتی چند قسمت از یک ماشین) دست به دست هم بدهند تا یک کار را انجام بدهند. گاهی همکاری بین انسانهاست: مثلاً وقتی توی مدرسه میخواهیم یک نمایش علمی راه بیندازیم، یکی نقاشی میکشد، یکی متن مینویسد و یکی وسایل را آماده میکند. گاهی هم اجزای یک چیز با هم همکاری میکنند: مثل دندانههای چرخدنده که در دوچرخه کنار هم میچرخند و باعث حرکت میشوند. فرق همکاری با انجام کار تنها در این است که در همکاری، همه به یک اندازه مهم هستند و بدون کمک یک نفر، بقیه به هدف نمیرسند.
| نوع کار | چند نفر شرکت دارند؟ | نتیجه چه فرقی میکند؟ |
|---|---|---|
| چیدن میز ناهارخوری به تنهایی | ۱ نفر | دیرتر تمام میشود و ممکن است بشقاب بیفتد |
| چیدن میز با کمک خواهر یا برادر | ۲ نفر | زودتر انجام میشود، غذاخوردن لذتبخشتر است |
| حل کردن یک مسئلهٔ سخت ریاضی تنها | ۱ نفر | اگر گیر کنی، کسی نیست راهنماییات کند |
| حل مسئله با دوست همکلاسی | ۲ نفر | هرکس یک راهکار میدهد و جواب سریعتر پیدا میشود |
نمونههای روزمره از همکاری در زندگی دانشآموزی
حتماً برای تو پیش آمده که با دوستت یک پروژهٔ کاردستی درست کردهاید. یکی مقوا را قیچی میکند، یکی چسب میزند و یکی طرح میدهد. این همان همکاری است. یا در زنگ تربیت بدنی وقتی تیم فوتبال تشکیل میدهید، هر کس در جای خودش بازی میکند تا گل بزنید. حتی در خانه هم همکاری داریم: وقتی مادر مشغول آشپزی است و تو سفره را میاندازی، در واقع با او همکاری کردهای. یک نمونهٔ جالب دیگر، همکاری اعضای بدن هنگام دویدن است: قلب میتپد، پاها حرکت میکنند، چشمها راه را میبینند. اگر یکی از اینها کارش را درست انجام ندهد، دویدن سخت میشود.
سه پرسش چالشی دربارهٔ همکاری
پاسخ: خیر. همکاری یعنی همه نقش داشته باشند. به چنین کسی در ضربالمثل فارسی میگویند «بارِ دیگران را به دوش کشیدن» که اصلاً همکاری نیست.
پاسخ: نه لزوماً. در همکاری هوشمندانه، هرکس کاری را انجام میدهد که در آن بهتر است. به این میگویند «تقسیم کار»؛ مثل یک گروه سرود که هرکس یک بخش را میخواند.
پاسخ: چون فراموش میکنند که هدف، مهمتر از نظر شخصیِ هرکس است. اگر همه یادمان باشد که میخواهیم به یک نتیجه برسیم، کمتر دعوا میکنیم.
