ارتباط منبع با موضوع پژوهش
سه نشانهی ارتباط قوی میان منبع و موضوع
برای اینکه بدانی یک منبع (مثل کتاب، مقاله یا وبگاه) به پرسش پژوهش تو میخورد، باید به سه چیز دقت کنی. فرض کن میخواهی دربارهی «چرا آسمان آبی است؟» پژوهش کنی. اگر کتابی فقط دربارهی رنگینکمان صحبت کند، ارتباط ضعیفی با پرسش تو دارد. اما اگر کتابی دربارهی نور خورشید و اتمسفر زمین باشد، خیلی بهتر جوابت را میدهد.
| نشانه | معنی ساده | مثال در زندگی دانشآموز |
|---|---|---|
| واژههای تکراری | منبع از واژههای پرسش تو استفاده کرده | پرسش: «تغییرات آب وهوا» ← منبعی با عنوان «آب وهوا و تغییرات آن» |
| پاسخ مستقیم به پرسش | منبع پرسش تو را بیواسطه جواب میدهد | «روش حل معادله» ← کتابی که قدمبهقدم حل معادله را آموزش بدهد |
| جزئیات همراستا با موضوع | مثالها و دادههای منبع به موضوع تو شبیه است | پژوهش دربارهی جانوران قطبی ← منبعی با مثالهایی از خرس قطبی نه شتر |
کاربرد در زندگی مدرسه: پژوهش دربارهی تاریخ محله
فرض کن معلم از شما خواسته پژوهشی دربارهی «قدیمیترین مسجد محلّهتان» انجام دهید. حالا دو منبع پیدا کردهای: یکی کتاب «تاریخ مشاغل محلّه» و دیگری بروشور «مسجدهای قدیمی شهر». کدام بهتر است؟ کتاب اول اگرچه دربارهی محلّه است، اما دربارهی مسجدها چیزی ندارد. بروشور دوم به موضوع «مسجد قدیمی» نزدیکتر است، ولی ممکن است دربارهی محلّهی شما نباشد. بهترین منبع، کتابی است که هم دربارهی محلّه باشد و هم دربارهی مسجدهای آن. به این میگویند «بیشترین پیوند محتوا با موضوع». قبل از پژوهش، فهرست یا نمایهی کتاب را نگاه کن. اگر واژههای «مسجد»، «محلّه» و نام محلّهات تکرار شده باشد، یعنی منبع بسیار خوبی است.
سه پرسش چالشی برای سنجش ارتباط منبع
پاسخ: نه لزوماً. گاهی منبع با واژههای هممعنی کار میکند. مثلاً پرسش «آب شدن یخچالها» و منبع «ذوب شدن یخهای قطبی» هر دو یک چیز را میگویند. باید معنی جملهها را بفهمی، نه فقط کلمهها را.
پاسخ: خیر. گاهی بهتر است از چند منبع استفاده کنی. مثلاً یک کتاب چرایی آبی آسمان را توضیح میدهد، یک وبسایت عکسهای آن را نشان میدهد، و یک فیلم کوتاه آزمایش آن را انجام میدهد. هرکدام بخشی از پرسش بزرگ تو را جواب میدهند.
پاسخ: میتوانی به منبع نمره بدهی. هر باری که واژهی پرسشت در منبع تکرار شد، یک نمره. هر بار که مثالی کاملاً مرتبط دیدی، یک نمره. هر بار که پرسش اصلی تو را مستقیم جواب داد، سه نمره. هرچه نمره بیشتر، پیوند قویتر.
