چطور یک پرسش خوب برای تحقیق انتخاب کنیم؟
ارزیابی سؤالها با چهار ویژگی: روشنی، دسترسی به اطلاعات، توانایی انجام دادن و نیاز به پاسخ
فرض کن میخواهی یک پروژهٔ علمی انجام دهی. اولین گام، پیدا کردن یک پرسش خوب است. در این مقاله یاد میگیری چطور پرسش پژوهشی خودت را با روشنی، دسترسی به اطلاعات، توان انجام و نیاز به پاسخ بسنجی.
چهار ویژگی که یک پرسش پژوهشی را قوی میکند
| ویژگی | معنی ساده | مثال از زندگی مدرسه |
|---|---|---|
| روشنی | همه بفهمند دقیقاً چه میپرسی | «چرا بعد از خوردن بستنی بعضیها سرفه میکنند؟» خوب است، نه «چیزهای سرد چه بلایی سر آدم میآورند؟» |
| دسترسی به اطلاعات | بتوانی پاسخ را پیدا کنی (کتاب، آزمایش، پرسش از دیگران) | پرسیدن «چند کهکشان در جهان هست؟» سخت است، چون به تلسکوپ خیلی قوی نیاز داری. |
| توان انجام | امکانات، زمان و هزینهٔ آن را داشته باشی | «تأثیر نور آفتاب روی رشد گندم در یک هفته» شدنی است، ولی «تأثیر گرانش سیاهچاله» شدنی نیست. |
| نیاز به پاسخ | واقعاً دانستن جواب برای تو یا دیگران مفید باشد | بدانی «چطور سرعت حل کردن جدول ریاضی را بالا ببرم؟» به کارت میآید؛ اما «رنگ پیراهن مدیر مدرسه فردا چه رنگی است؟» نه. |
یک مثال واقعی: تحقیق در مورد زنگ تفریح
نکته: فرض کن میخواهی بدانی «آیا بازی فوتبال در زنگ تفریح باعث شادی دانشآموزان میشود؟» این پرسش روشن است. میتوانی با پرسش از همکلاسیها اطلاعات جمع کنی. توان انجام آن را داری (فقط در زنگ تفریح ببینی و چند سؤال بپرسی) و پاسخش به مدیر مدرسه کمک میکند برنامهٔ بهتری برای زنگ تفریح بچیند. این یعنی یک پرسش پژوهشی عالی.
چالشهای رایج در ارزیابی پرسشها
پرسش ۱: اگر پرسش من خیلی کلی باشد، چه کار کنم؟
پاسخ: آن را ریز کنید. مثلاً به جای «چرا ورزش خوب است؟» بپرس «چطور ۱۰ دقیقه طنابزدن در روز روی تمرکز من در کلاس ریاضی تأثیر میگذارد؟»
پاسخ: آن را ریز کنید. مثلاً به جای «چرا ورزش خوب است؟» بپرس «چطور ۱۰ دقیقه طنابزدن در روز روی تمرکز من در کلاس ریاضی تأثیر میگذارد؟»
پرسش ۲: اطلاعات لازم را از کجا بیاورم؟
پاسخ: از کتابخانهٔ مدرسه، پرسش از معلم یا آزمایش ساده. مثلاً برای پرسش «آیا خیس کردن خاک گلدان باعث سریعتر بیرون آمدن جوانه میشود؟» میتوانی دو گلدان کوچک را خودت آزمایش کنی.
پاسخ: از کتابخانهٔ مدرسه، پرسش از معلم یا آزمایش ساده. مثلاً برای پرسش «آیا خیس کردن خاک گلدان باعث سریعتر بیرون آمدن جوانه میشود؟» میتوانی دو گلدان کوچک را خودت آزمایش کنی.
پرسش ۳: چرا بعضی پرسشها را نباید انتخاب کنم؟
پاسخ: اگر به جوابش نیاز نداری یا جوابش را از قبل میدانی، آن پرسش ارزش تحقیق ندارد. مثلاً «آسمان آبی است؟» جوابش یک کلمه است و چیز جدیدی یاد نمیگیری.
پاسخ: اگر به جوابش نیاز نداری یا جوابش را از قبل میدانی، آن پرسش ارزش تحقیق ندارد. مثلاً «آسمان آبی است؟» جوابش یک کلمه است و چیز جدیدی یاد نمیگیری.
برای این که پرسش پژوهشی تو عالی باشد، آن را با چهار ویژگی بسنج: آیا همه منظور مرا میفهمند؟ آیا میتوانم به جواب برسم؟ آیا خودم توان انجامش را دارم؟ آیا پاسخ برای من یا دیگران سود دارد؟ با این روش از میان دهها پرسش، بهترین را برای تحقیق خودت انتخاب میکنی.
