چگونه و چطور: کلیدهای طلایی برای فهم روش کارها
با پرسیدن درست از «چگونه» و «چطور»، هر مشکلی را قدم به قدم حل کن.
چکیده: در این مقاله میآموزیم که دو کلمهٔ پرکاربرد «چگونه» و «چطور» چه فرقی با هم دارند و چطور میتوانیم از آنها برای پیدا کردن روش درست انجام کارها، ترتیب مراحل یک فرایند، یا دلیل رخ دادن پدیدهها استفاده کنیم. با مثالهای ملموس از مدرسه و خانه، یک پژوهشگر کوچک میشوی.
۱. دوئل دوستانه: «چگونه» در برابر «چطور»
| واژه | به چه درد میخورد؟ | مثال روزمره |
|---|---|---|
| چگونه | برای پرسیدن روش و شیوه انجام کار (ممکن است پاسخش طولانی و مرحلهای باشد). | «چگونه کاغذ را تا کنیم تا هواپیما درست شود؟» |
| چطور | برای پرسیدن علت، حالت یا کیفیت یک پدیده (گاهی خیلی شبیه «چگونه» است، اما کوتاهتر و محاورهایتر). | «چطور شد که تیم ما در مسابقه برد؟» |
? نکته: در فارسی امروز، گاهی «چگونه» و «چطور» به جای هم به کار میروند. اما برای نوشتن انشا یا تحقیق مدرسه، بهتر است بدانی «چگونه» بیشتر دنبال مراحل میگردد و «چطور» بیشتر دنبال کیفیت و حالت.
۲. کارآگاه روشها: یک روز از زندگی دانشآموز
فرض کن میخواهی یک پرسش «چگونهای» در دفتر علوم بنویسی: «چگونه دانه لوبیا جوانه میزند؟» برای پاسخ دادن، باید مراحل را بنویسی: مرحله ۱ خیس کردن دانه، مرحله ۲ گذاشتن در پنبه، مرحله ۳ آب دادن هر روز. حالا یک پرسش «چطور»: «چطور باران میبارد؟» این سوال به تو کمک میکند دلیل و چگونگی به وجود آمدن ابرها و ریزش قطرهها را بفهمی. در آشپزخانه هم اگر بپرسی «چطور سوپ درست کنم؟» یعنی میخواهی ترتیب ریختن مواد را بدانی. این دو کلمه، مثل دو دوست باهوش، تو را به پاسخهای دقیق میرسانند.
۳. سه چالش کوچک برای ذهن کنجکاو
پرسش اول: آیا همیشه باید جواب «چگونه» طولانی باشد؟
نه! گاهی پاسخ خیلی کوتاه است. مثلاً اگر بپرسی «چگونه دو را با دو جمع کنم؟» جواب: «بگذار کنار هم: ۲ تا بعلاوه ۲ تا میشود ۴ تا.»
نه! گاهی پاسخ خیلی کوتاه است. مثلاً اگر بپرسی «چگونه دو را با دو جمع کنم؟» جواب: «بگذار کنار هم: ۲ تا بعلاوه ۲ تا میشود ۴ تا.»
پرسش دوم: چرا گاهی با «چطور» جواب «خوب یا بد» میدهیم؟
وقتی میپرسی «حال مامان چطور است؟» در واقع حالت و کیفیت حال مامان را میپرسی. پاسخ «خوب است» یعنی کیفیت مثبت. پس «چطور» هم برای روش به کار میرود، هم برای کیفیت.
وقتی میپرسی «حال مامان چطور است؟» در واقع حالت و کیفیت حال مامان را میپرسی. پاسخ «خوب است» یعنی کیفیت مثبت. پس «چطور» هم برای روش به کار میرود، هم برای کیفیت.
پرسش سوم: وقتی نمیدانیم از کدام استفاده کنیم، چه کار کنیم؟
میتوانی از کلمه «به چه ترتیبی» یا «به چه روشی» استفاده کنی. مثلاً به جای «چگونه نقاشی بکشم؟» بپرس «به چه روشی یک نقاشی قشنگ بکشم؟». اما معمولاً «چگونه» در همه موارد به کار میرود.
میتوانی از کلمه «به چه ترتیبی» یا «به چه روشی» استفاده کنی. مثلاً به جای «چگونه نقاشی بکشم؟» بپرس «به چه روشی یک نقاشی قشنگ بکشم؟». اما معمولاً «چگونه» در همه موارد به کار میرود.
? سخن پایانی: هر وقت در انجام کاری گیر کردی یا از رخ دادن چیزی تعجب کردی، دو تا سوال طلایی بپرس: «این کار چگونه انجام میشود؟» و «این پدیده چطور به وجود آمده؟». این دو پرسش، چراغ راه تو در حل مسئله، تحقیق علمی و حتی بازیهای گروهی هستند. از امروز با «چگونه» و «چطور» باهوشتر سوال بپرس.
