خانه
گاما

حکومت علویان: حکومت شیعی در طبرستان در دوران عباسیان

دسته بندی:کپسول آموزشی
بروزرسانی شده در:1404/08/12
تعداد بازدید190
حکومت علویان: حکومت شیعی در طبرستان در دوران عباسیان

حکومت علویان: یک فرمانروایی کوچک و مذهبی

داستان مردمی که در کنار کوه‌ها و جنگل‌های شمال ایران، حکومتی برای خود ساختند.
این مقاله به بررسی حکومت علویان۱ در طبرستان۲ می‌پردازد. این حکومت، یک دولت محلی شیعی بود که در زمانی که خلفای عباسی۳ بر بیشتر سرزمین‌های اسلامی حکومت می‌کردند، در شمال ایران شکل گرفت. در این مطلب با چگونگی تشکیل، مهم‌ترین رهبران و دلایل پایان این حکومت آشنا خواهیم شد.

طبرستان؛ خانهٔ امن علویان

تصور کنید شما و خانواده‌تان در محله‌ای زندگی می‌کنید که یک گروه قدرتمند می‌خواهند به شما زور بگویند. شما چه کار می‌کنید؟ احتمالاً به جایی امن پناه می‌برید. علویان هم دقیقاً همین کار را کردند. آن‌ها که از خلفای عباسی ناراضی بودند، به منطقه‌ای به نام طبرستان (استان‌های مازندران و گلستان امروزی) رفتند. این منطقه به خاطر کوه‌های بلند و جنگل‌های انبوه، مانند یک قلعهٔ طبیعی بود و دفاع از آن آسان بود.

مشخصه طبرستان پایتخت عباسیان (بغداد)
آب و هوا معتدل و پرباران گرم و خشک
موقعیت دفاعی کوهستانی و سخت هموار و باز
امنیت برای علویان بسیار بالا بسیار پایین

بنیان‌گذاران و فرمانروایان مهم

حکومت علویان توسط افرادی از نوادگان امام علی (ع) رهبری می‌شد. آن‌ها مانند مدیران یک مدرسهٔ بزرگ بودند که می‌خواستند قوانین خود را بر اساس عقایدشان اجرا کنند.

نام فرمانروا دوره حکومت (سال قمری) کار مهم
حسن بن زید (داعی کبیر)۴ ۲۵۰ - ۲۷۰ بنیان‌گذاری حکومت
ناصر کبیر (اطروش)۵ ۳۰۱ - ۳۰۴ تقویت و گسترش حکومت

زندگی مردم تحت حکومت علویان

در این حکومت، مانند زمانی که معلم جدیدی به کلاس می‌آید و قوانین تازه‌ای وضع می‌کند، علویان نیز روش‌های جدیدی برای ادارهٔ جامعه به کار بردند. آن‌ها کشاورزی را رونق دادند. کشاورزان در دامنه‌های سبز کوه‌های طبرستان برنج و مرکبات می‌کاشتند. همچنین، آن‌ها به ساخت مساجد و آموزش عقاید شیعی اهمیت زیادی می‌دادند.

یک مثال ساده: فرض کنید شما با دوستانتان یک باشگاه ورزشی راه می‌اندازید. شما قوانین خاص خودتان را دارید، لباس متحدالشکل می‌پوشید و همه با هم همکاری می‌کنید. حکومت علویان هم شبیه به همین باشگاه بود که برای خودش قوانین و روش‌های مخصوصی داشت.

اشتباهات رایج و پرسش‌های مهم

سوال: آیا حکومت علویان در کل ایران حکومت می‌کرد؟
پاسخ: خیر. این حکومت فقط بر منطقهٔ طبرستان و بخش‌هایی از گیلان تسلط داشت. آن‌ها یک دولت محلی و نسبتاً کوچک بودند.
سوال: چرا حکومت علویان پایان یافت؟
پاسخ: همان‌طور که یک تیم فوتبال ممکن است به دلیل بی‌پولی یا درگیری بین بازیکنانان از هم بپاشد، حکومت علویان نیز به دلیل اختلافات داخلی و حملهٔ سلسله‌های قدرتمند همسایه مانند سامانیان۶ از بین رفت. سرانجام در سال ۳۱۶ هجری قمری، حکومت آن‌ها برای همیشه پایان یافت.
جمع‌بندی: حکومت علویان طبرستان نمونه‌ای از یک دولت کوچک اما با هویت مذهبی مستقل بود. آن‌ها توانستند برای چند دهه در پناه جغرافیای خاص شمال ایران، حکومتی برپا کنند که بر اساس عقاید شیعی اداره می‌شد. اگرچه این حکومت در نهایت سقوط کرد، اما نقش مهمی در گسترش تشیع در آن منطقه داشت.

پاورقی

۱ علویان (Alavids): به نوادگان امام علی (ع) گفته می‌شود که در اینجا اشاره به سلسله‌ای حاکم در طبرستان دارد.
۲ طبرستان (Tabaristan): نام تاریخی مناطق شمالی ایران که امروزه استان‌های مازندران و گلستان را شامل می‌شود.
۳ عباسیان (Abbasid Caliphate): خلفایی که مرکز حکومتشان در شهر بغداد بود و بر بخش وسیعی از جهان اسلام حکومت می‌کردند.
۴ داعی کبیر (Al-Da'i al-Kabir): به معنای «خوانندهٔ بزرگ» و لقب حسن بن زید، بنیان‌گذار حکومت علویان.
۵ اطروش (Al-Utrush): به معنای «کر» یا «کم‌شنوا» و لقب ناصر کبیر، یکی از فرمانروایان مهم علوی.
۶ سامانیان (Samanid Empire): یک سلسلهٔ ایرانی که در ماوراءالنهر و خراسان قدرت داشتند و رقیب علویان بودند.

حکومت علویانطبرستانخلفای عباسیحسن بن زیدسامانیان
ارتباط با دیگران: نیازمندی انسان برای زندگی به همراهی و تعامل با دیگران
کپسول آموزشی

ارتباط با دیگران: نیازمندی انسان برای زندگی به همراهی و تعامل با دیگران

گفت‌وگو: مهم‌ترین راه ارتباط انسان‌ها با یکدیگر از طریق تبادل کلام
کپسول آموزشی

گفت‌وگو: مهم‌ترین راه ارتباط انسان‌ها با یکدیگر از طریق تبادل کلام

گوینده‌ٔ گفت‌وگو: کسی که در گفت‌وگو صحبت می‌کند.
کپسول آموزشی

گوینده‌ٔ گفت‌وگو: کسی که در گفت‌وگو صحبت می‌کند.

شنونده‌ٔ گفت‌وگو: کسی که در گفت‌وگو به حرف‌ها گوش می‌دهد.
کپسول آموزشی

شنونده‌ٔ گفت‌وگو: کسی که در گفت‌وگو به حرف‌ها گوش می‌دهد.

توجه و دقت در گفت‌و‌گو: تمرکز کامل بر حرف‌های گوینده و عدم توجه به چیزهای دیگر
کپسول آموزشی

توجه و دقت در گفت‌و‌گو: تمرکز کامل بر حرف‌های گوینده و عدم توجه به چیزهای دیگر

قطع نکردن حرف گوینده: صبر کردن تا صحبت‌های گوینده تمام شود.
کپسول آموزشی

قطع نکردن حرف گوینده: صبر کردن تا صحبت‌های گوینده تمام شود.

نگاه کردن به گوینده: تماس چشمی با گوینده هنگام صحبت او
کپسول آموزشی

نگاه کردن به گوینده: تماس چشمی با گوینده هنگام صحبت او

صدای مناسب در گفتگو: استفاده از صدایی نه خیلی بلند، نه خیلی آهسته و نه تند یا کند هنگام صحبت
کپسول آموزشی

صدای مناسب در گفتگو: استفاده از صدایی نه خیلی بلند، نه خیلی آهسته و نه تند یا کند هنگام صحبت

بیان روشن و واضح در گفت‌وگو: گفتن منظور به شکلی دقیق و قابل فهم
کپسول آموزشی

بیان روشن و واضح در گفت‌وگو: گفتن منظور به شکلی دقیق و قابل فهم

زمان مناسب برای گفت‌وگو: انتخاب لحظه‌ای که شنونده فرصت و توجه کافی دارد.
کپسول آموزشی

زمان مناسب برای گفت‌وگو: انتخاب لحظه‌ای که شنونده فرصت و توجه کافی دارد.

کلمات مؤدبانه در گفت‌وگو
کپسول آموزشی

کلمات مؤدبانه در گفت‌وگو

حریم شخصی: محدوده‌ای که هیچ‌کس نباید بدون اجازه و رضایت فرد وارد آن شود.
کپسول آموزشی

حریم شخصی: محدوده‌ای که هیچ‌کس نباید بدون اجازه و رضایت فرد وارد آن شود.