رابطه عقیده و قضاوت: تأثیر باورهای فرد بر نوع داوری او و تأثیر تجربه‌های حاصل از قضاوت بر شکل‌گیری یا تغییر عقاید.

چگونه باورهای ما بر داوری‌ها اثر می‌گذارند و تجربه‌های ما می‌توانند عقاید را تغییر دهند.

هر انسان بر پایه عقیده‌های خود به اتفاق‌ها، افراد و رفتارها نگاه می‌کند و درباره آن‌ها قضاوت انجام می‌دهد. در مقابل، نتیجه قضاوت‌ها و تجربه‌هایی که از آن‌ها به دست می‌آید نیز می‌تواند عقیده‌های قبلی را تقویت یا اصلاح کند. اگر فرد پیش از داوری، اطلاعات کافی جمع‌آوری کند و آماده بازنگری در باورهای خود باشد، تصمیم‌های عادلانه‌تر و دقیق‌تری خواهد گرفت. شناخت رابطه میان عقیده و قضاوت به نوجوانان کمک می‌کند با ذهنی بازتر به مسائل نگاه کنند و از قضاوت‌های شتاب‌زده دوری کنند.

نکته:باورداوریتجربه این سه مفهوم همیشه بر یکدیگر اثر می‌گذارند و بهتر است هیچ‌کدام بدون فکر و بررسی شکل نگیرند.

عقیده یعنی چیزی که انسان آن را درست می‌داند. این عقیده‌ها از خانواده، آموزش، تجربه، مطالعه و مشاهده به دست می‌آیند. هنگامی که با یک موقعیت تازه روبه‌رو می‌شویم، ذهن ما از همین عقیده‌ها برای تصمیم‌گیری کمک می‌گیرد. به همین دلیل، دو نفر ممکن است یک اتفاق را ببینند اما برداشت‌های متفاوتی داشته باشند.

فرض کنید دانش‌آموزی همیشه باور دارد که همکلاسی او فردی مسئولیت‌پذیر است. اگر یک روز تکلیفش را تحویل ندهد، احتمال دارد ابتدا تصور کند مشکلی برای او پیش آمده است. اما اگر دانش‌آموز دیگری از قبل عقیده داشته باشد که همان همکلاسی تنبل است، شاید بدون پرسیدن دلیل، او را سرزنش کند. در هر دو حالت، عقیده اولیه بر نوع قضاوت اثر گذاشته است.

البته داشتن عقیده به خودی خود نادرست نیست؛ مهم این است که هنگام قضاوت، فقط به باورهای قبلی تکیه نکنیم و شواهد تازه را نیز بررسی کنیم. اگر همیشه تنها بر اساس ذهنیت قبلی تصمیم بگیریم، ممکن است حق دیگران را نادیده بگیریم یا دچار اشتباه شویم.

مرحله	آنچه رخ می‌دهد	نمونه
داشتن عقیده	ذهن بر پایه باورهای قبلی آماده تصمیم می‌شود.	باور به درستکاری یک دوست
قضاوت	برداشت و تصمیم درباره یک رفتار انجام می‌شود.	فکر کردن به دلیل غیبت دوست
تجربه	درستی یا نادرستی قضاوت روشن می‌شود.	فهمیدن اینکه دوست بیمار بوده است.

عقیده همیشه ثابت نمی‌ماند. انسان با مشاهده نتیجه قضاوت‌های خود می‌تواند باورهایش را اصلاح کند. اگر چند بار بدون بررسی درباره دیگران قضاوت کنیم و بعد متوجه اشتباه خود شویم، به تدریج یاد می‌گیریم که پیش از داوری، اطلاعات بیشتری جمع‌آوری کنیم.

برای نمونه، ممکن است دانش‌آموزی تصور کند هر کسی که آرام است، علاقه‌ای به کار گروهی ندارد. اما وقتی در یک پروژه کلاسی با چنین فردی همکاری کند و ببیند او بسیار مسئولیت‌پذیر و دقیق است، عقیده قبلی خود را تغییر خواهد داد. این تغییر نشانه ضعف نیست؛ بلکه نشان می‌دهد فرد از تجربه‌های خود درس گرفته است.

انسان‌های موفق معمولاً ذهنی انعطاف‌پذیر دارند. آن‌ها اگر با دلیل و شواهد تازه روبه‌رو شوند، حاضرند نظر خود را اصلاح کنند. در مقابل، کسانی که هیچ‌گاه عقیده خود را بررسی نمی‌کنند، ممکن است اشتباه‌های گذشته را بارها تکرار کنند.

برای داشتن قضاوت درست بهتر است ابتدا همه طرف‌های یک موضوع را بشنویم، از عجله دوری کنیم، احساسات لحظه‌ای را کنترل کنیم و اگر اطلاعات ما کامل نیست، تصمیم نهایی را به زمان دیگری موکول کنیم. این رفتارها باعث می‌شود هم عقیده‌های منطقی‌تری داشته باشیم و هم درباره دیگران منصفانه‌تر داوری کنیم.

رابطه عقیده و قضاوت یک ارتباط دوطرفه است. باورهای ما بر نوع داوری‌ها اثر می‌گذارند و نتیجه همان داوری‌ها نیز می‌تواند باورهای ما را تقویت یا اصلاح کند. هرچه انسان پیش از قضاوت دقیق‌تر فکر کند، اطلاعات بیشتری به دست آورد و در صورت نیاز عقیده خود را تغییر دهد، تصمیم‌های عادلانه‌تر و منطقی‌تری خواهد گرفت. چنین روشی به ایجاد احترام، اعتماد و روابط بهتر در مدرسه، خانواده و جامعه کمک می‌کند.