نصب و اجرای پایتون: قدم اول در دنیای برنامهنویسی
آمادهسازی برای نصب: دانلود از منبع رسمی
برای دانلود پایتون، باید به وبسایت رسمی آن یعنی python.org مراجعه کنید. در صفحه اصلی، با کلیک روی دکمه دانلود، جدیدترین نسخه پایدار (Stable) به شما پیشنهاد میشود. همیشه از آخرین نسخه پایدار استفاده کنید، چون نسخههای آزمایشی (مانند آلفا یا بتا) ممکن است دارای اشکالاتی باشند.
در صفحه دانلود، باید فایل نصبی مناسب سیستمعامل خود را انتخاب کنید. اگر ویندوز دارید، به دنبال فایل «Windows installer» باشید. معمولاً دو گزینه وجود دارد: یکی برای سیستمهای ۶۴ بیتی و دیگری برای ۳۲ بیتی. اگر مطمئن نیستید سیستم شما چند بیتی است، از گزینه «Windows x86-64 executable installer» استفاده کنید که برای هر دو نسخه مناسب است. حجم فایل نصبی پایتون حدود ۲۵ تا ۳۰ مگابایت است و دانلود آن سریع انجام میشود.
| سیستمعامل | فایل نصبی پیشنهادی | توضیح |
|---|---|---|
| ویندوز ۶۴ بیت | Windows x86-64 executable installer | رایجترین گزینه برای کامپیوترهای جدید |
| ویندوز ۳۲ بیت | Windows x86 executable installer | برای سیستمهای قدیمیتر |
| لینوکس / مک | معمولاً از پیش نصب است یا از مدیر بسته استفاده میشود | در لینوکس با apt یا dnf نصب کنید |
نصب پایتون روی ویندوز: قدمهای کلیدی
بعد از دانلود فایل نصبی، روی آن دوبار کلیک کنید تا مراحل نصب شروع شود. در اولین پنجره، یک گزینه بسیار مهم را مشاهده میکنید: «Add Python to PATH». حتماً این گزینه را فعال کنید. این کار به سیستمعامل میگوید که پایتون را از هر جای رایانه بشناسد و شما بتوانید در خط فرمان دستور python را اجرا کنید. اگر این تیک را نزنید، بعداً هنگام کار با خط فرمان با خطای «python is not recognized» مواجه میشوید.
سپس روی دکمه «Install Now» کلیک کنید تا نصب با تنظیمات پیشفرض انجام شود. منتظر بمانید تا نوار پیشرفت تکمیل شود. در انتها، صفحه «Setup Was Successful» را مشاهده میکنید که نشان میدهد نصب به پایان رسیده است. روی دکمه Close کلیک کنید. ممکن است در این صفحه گزینه «Disable Path Length Limit» نیز نمایش داده شود که برای برنامهنویسان حرفهای مفید است، اما فعال کردن آن ضروری نیست.
اجرای پایتون: دو روش اصلی
پس از نصب، دو روش اصلی برای اجرای پایتون دارید: روش اول، استفاده از پنجره خط فرمان (CMD) و روش دوم، استفاده از محیط IDLE که همراه با پایتون نصب میشود.
روش اول: اجرا با خط فرمان (CMD) برای اطمینان از نصب صحیح، خط فرمان ویندوز را باز کنید (در منوی استارت، cmd را جستجو کنید). سپس دستور زیر را تایپ کنید و اینتر را بزنید: python --version اگر پایتون به درستی نصب شده باشد، شماره نسخه را مشاهده خواهید کرد، مثلاً «Python 3.12.4». برای اجرای یک برنامه پایتون با این روش، ابتدا با دستور cd به پوشه فایل برنامه بروید و سپس بنویسید: python filename.py
روش دوم: اجرا با IDLE IDLE یک محیط ساده و کاربردی است که همراه با پایتون نصب میشود. برای باز کردن آن، کافی است در منوی استارت، عبارت IDLE را جستجو کنید. این محیط دو بخش دارد: یک پنجره Shell که میتوانید دستورها را خطبهخط اجرا کنید و یک ویرایشگر که برای نوشتن برنامههای کامل استفاده میشود. برای نوشتن برنامه جدید، از منوی File گزینه New File را انتخاب کنید و کد خود را بنویسید. سپس با کلید F5 یا از منوی Run، گزینه Run Module را انتخاب کنید تا برنامه اجرا شود.
پرسشهای کلیدی درباره نصب و اجرای پایتون
چرا بعد از نصب، دستور python در CMD کار نمیکند؟
این مشکل به خاطر فعال نکردن گزینه «Add Python to PATH» هنگام نصب است. برای رفع آن، میتوانید مسیر پایتون را بهصورت دستی به متغیرهای محیطی ویندوز اضافه کنید. همچنین میتوانید پایتون را دوباره نصب کنید و این بار حتماً تیک آن گزینه را فعال کنید.
تفاوت بین نصب پایتون ۲ و پایتون ۳ چیست؟
پایتون ۲ دیگر پشتیبانی نمیشود و منسوخ شده است. همیشه آخرین نسخه پایدار پایتون ۳ را نصب کنید. امروزه تمام کتابخانهها و پروژههای جدید روی پایتون ۳ توسعه داده میشوند.
چطور میتوانم کدهای پایتون را بدون IDE اجرا کنم؟
میتوانید کد خود را در یک ویرایشگر متن ساده مانند Notepad بنویسید و با پسوند .py ذخیره کنید. سپس با خط فرمان (CMD) و دستور python filename.py آن را اجرا کنید. این روش سادهترین راه برای اجرای برنامههای پایتون است.
