آب مقطر؛ مایع حیاتی برای باتریهای سربی - اسیدی
آب مقطر چگونه ساخته میشود و چه ویژگیهایی دارد؟
آب مقطر با روشی به نام تقطیر به دست میآید. در این روش، آب معمولی را در یک ظرف میجوشانند. بخار آب که از جوشیدن ایجاد میشود، خالص است و ناخالصیها مانند نمکها، مواد معدنی و میکروبها در ظرف اول باقی میمانند. سپس این بخار را خنک میکنند تا دوباره به مایع (قطرات آب) تبدیل شود. به این قطرات، آب مقطر میگویند. این آب مانند یک صفحهٔ سفید و خالص است که هیچ چیز دیگری در آن حل نشده است. به همین دلیل، رسانایی الکتریکی آن بسیار کم است و واکنشهای شیمیایی را به خوبی انجام میدهد.
چرا باتری ماشین به آب مقطر نیاز دارد؟
باتریهای سربی - اسیدی که در ماشینها، موتورسیکلتها و حتی برخی چراغهای اضطراری به کار میروند، از دو صفحهٔ سربی و یک محلول اسیدی (اسید سولفوریک) تشکیل شدهاند. درون باتری، واکنشهای شیمیایی انجام میشود که جریان برق را تولید میکند. در این میان، مقداری از آب موجود در محلول اسیدی، طی واکنشها یا بر اثر گرمای موتور، تبخیر میشود. اگر این آب از دست رفته را با آب معمولی پر کنیم، املاح موجود در آن، روی صفحات سربی رسوب میکنند و مانند یک لایهٔ مزاحم، مانع از انجام واکنش میشوند. در نتیجه، باتری به مرور زمان از کار میافتد. اما آب مقطر چون هیچ املاحی ندارد، تنها کمبود آب را جبران میکند و به باتری اجازه میدهد تا به کار خود ادامه دهد.
| نوع آب | وجود املاح | نتیجه برای باتری |
|---|---|---|
| آب معمولی (لولهکشی) | دارای نمک و مواد معدنی | رسوب روی صفحات و کاهش عمر باتری |
| آب مقطر | فاقد هرگونه املاح | افزایش عمر و عملکرد صحیح باتری |
یک مثال ملموس از زندگی روزمره
تصور کنید پدر یا مادرتان برای روشن کردن ماشین، چند بار کلید استارت را میزنند اما ماشین روشن نمیشود. یکی از دلایل میتواند این باشد که سطح آب باتری پایین آمده است. اگر به جای آب مقطر، از آب معدنی خنک که برای آشامیدن استفاده میکنید، در باتری بریزید، ممکن است برای مدت کوتاهی مشکل حل شود، اما پس از چند روز، باتری کاملاً از کار میافتد. چون املاح آب معدنی، مثل نمک و کلسیم، روی صفحههای سربی مینشینند و مانند یک دیوار عایق، مانع از حرکت الکترونها میشوند. اما اگر از آب مقطر استفاده کنید، باتری دوباره شارژ میشود و ماشین به راحتی روشن میگردد. این مثال نشان میدهد که آب مقطر چقدر میتواند در حفظ سلامت باتری مؤثر باشد.
چالشها و پرسشهای رایج دربارهٔ آب مقطر
پرسش: آیا میتوانم به جای آب مقطر از آب جوشیده استفاده کنم؟
پاسخ: خیر. آب جوشیده فقط میکروبها را از بین میبرد، اما املاح حل شده در آن همچنان باقی میمانند. این املاح برای باتری مضر هستند. تنها آب مقطر که حاصل بخار شدن و سپس میعان است، عاری از هرگونه املاح میباشد.
پرسش: چرا روی بطری آب مقطر نوشته شده «نوشیدنی نیست»؟
پاسخ: چون آب مقطر املاح مفید بدن مانند کلسیم و منیزیم را ندارد و نوشیدن مداوم آن میتواند برای بدن مضر باشد. همچنین طعم خوبی ندارد. این آب فقط برای مصارف فنی و آزمایشگاهی ساخته شده است.
پرسش: اگر آب مقطر در باتری کم شود، چه اتفاقی میافتد؟
پاسخ: صفحات سربی در معرض هوا قرار میگیرند و اکسید میشوند. این یعنی صفحهها میسوزند و باتری دیگر توانایی ذخیرهٔ انرژی را ندارد. به همین دلیل است که باید مرتباً سطح آب مقطر باتری را چک کنید.
نتیجهگیری: آب مقطر یک مایع ساده اما بسیار مهم است که با حذف همهٔ ناخالصیها، به باتریهای سربی - اسیدی کمک میکند تا عمر طولانیتری داشته باشند. استفاده از آب معمولی به جای آب مقطر، مانند ریختن شن درون موتور ماشین است! پس اگر روزی باتری ماشین یا موتورسیکلت شما نیاز به آب داشت، حتماً از آب مقطر استفاده کنید تا همیشه روشن و پرتوان بماند.
