سیاره‌های بیرونی: چهار سیارهٔ دورتر از خورشید که عمدتاً از گازهای مختلف تشکیل شده‌اند.

سیاره‌های بیرونی؛ غول‌های گازی سامانهٔ خورشیدی

چهار غول گازی؛ مشتری، زحل، اورانوس و نپتون

سیاره‌های بیرونی به چهار سیارهٔ مشتری، زحل، اورانوس و نپتون می‌گویند. این سیاره‌ها از سیاره‌های درونی (عطارد، زهره، زمین و مریخ) بسیار بزرگ‌ترند و فاصلهٔ زیادی از خورشید دارند. به همین دلیل، هوای سطح آنها بسیار سرد است. بیشتر جرم این سیاره‌ها را گازهای سبک مانند هیدروژن و هلیوم تشکیل داده‌اند؛ از این رو به آنها «غول‌های گازی» هم می‌گویند. اورانوس و نپتون را گاهی «غول‌های یخی» می‌نامند، زیرا درصد بیشتری آب، متان و آمونیاک یخ‌زده در ساختارشان دارند.

همهٔ این سیاره‌ها دارای حلقه هستند، هرچند حلقهٔ زحل معروف‌ترین آنهاست. همچنین هر کدام ماه‌های فراوانی دارند؛ برای نمونه، مشتری بیش از ۹۰ ماه شناسایی شده دارد. گردش این سیاره‌ها به دور خورشید بسیار بیشتر از زمین طول می‌کشد؛ زیرا مدارشان بزرگ‌تر است. مثلاً زحل هر ۲۹ سال یک بار به دور خورشید می‌گردد، در حالی که نپتون نزدیک به ۱۶۵ سال زمینی برای این کار زمان نیاز دارد.

این سیاره‌ها در زندگی روزمرهٔ ما چه نقشی دارند؟

شاید فکر کنید سیاره‌های بیرونی به زندگی روزمرهٔ ما ربطی ندارند، اما این طور نیست. برای نمونه، جاذبهٔ سنگین مشتری مانند یک سپر از زمین در برابر بسیاری از سنگ‌های فضایی محافظت می‌کند؛ زیرا مسیر آنها را به سمت خود منحرف می‌کند. همچنین دانشمندان با مطالعهٔ جوّ مشتری و زحل، دربارهٔ شکل‌گیری سامانهٔ خورشیدی اطلاعات بیشتری به دست می‌آورند. بسیاری از فیلم‌ها و داستان‌های علمی-تخیلی که می‌بینید، از حلقه‌های زیبای زحل یا ماه‌های یخی اورانوس الهام گرفته‌اند. وقتی در شب‌های صاف به آسمان نگاه می‌کنید، گاهی مشتری و زحل را به عنوان نقاط روشن‌تر از ستاره‌ها می‌بینید؛ این همان ارتباط مستقیم شما با این غول‌های گازی است.

پرسش‌های چالشی دربارهٔ سیاره‌های بیرونی