جزوه آموزشی فصل ششم علوم نهم: زمین‌ساخت ورقه‌ای این فصل یکی از مهم‌ترین مباحث زمین‌شناسی در علوم نهم است و به بررسی حرکت ورقه‌های سنگ‌کره و پیامدهای آن می‌پردازد. 1. قاره‌های متحرک حدود 200 میلیون سال پیش یک خشکی بزرگ به نام پانگه‌آ وجود داشت. پانگه‌آ به دو بخش تقسیم شد: لورازیا (نیم‌کره شمالی) → شامل آمریکای شمالی، اروپا، آسیا. گندوانا (نیم‌کره جنوبی) → شامل آفریقا، آمریکای جنوبی، استرالیا، قطب جنوب، هند. بین این دو خشکی دریای تتیس قرار داشت. قاره‌های امروزی حاصل شکسته شدن و جابه‌جایی این خشکی‌ها هستند. 2. نظریه جابه‌جایی قاره‌ها نخستین بار توسط آلفرد وگنر مطرح شد. شواهد او: تشابه فسیل‌ها در قاره‌های مختلف. انطباق سواحل شرقی آمریکای جنوبی با سواحل غربی آفریقا. وجود آثار یخچال‌های قدیمی در قاره‌های مختلف. تشابه سنگ‌ها در آفریقا و آمریکای جنوبی. این نظریه در سال 1968 میلادی با عنوان زمین‌ساخت ورقه‌ای اثبات شد. 3. نظریه زمین‌ساخت ورقه‌ای سنگ‌کره زمین یکپارچه نیست، بلکه از ورقه‌های کوچک و بزرگ تشکیل شده است. این ورقه‌ها بر روی نرم‌کره (خمیر کره) حرکت می‌کنند.