ریتون یا تکوک؛ جام جانوران در ایران باستان از جام‌های پارسی تا لیوان امروزی؛ سفری به دنیای ریخته‌گری و آیین‌های کهن چکیده: ریتون یا تکوک، جامی بوده با دسته یا دهانه‌ای به شکل سر یا پیکر جانوران. این جام‌ها از سفال، فلز یا طلا ساخته می‌شدند و بیشتر در آیین‌های ویژه…
جشن مهرگان؛ جشن دوستی و مهربانی ایرانیان باستان آیینی کهن برای پاسداشت مهر و محبت و سپاسگزاری از نعمت‌ها چکیده: جشن مهرگان یکی از جشن‌های بزرگ ایرانیان باستان است که در ماه مهر برگزار می‌شود. این جشن نماد مهربانی، دوستی و سپاسگزاری از پروردگار برای نعمت‌هاست. امروزه زرتشتیان…
جشن سده: آیین کهن ایرانی در بهمن‌ماه آتش، امید به پایان سرما و همبستگی ایرانیان باستان چکیده: جشن سده یکی از جشن‌های باستانی ایران است که در بهمن‌ماه برگزار می‌شود. در این جشن، مردم آتش می‌افروزند تا پایان سرما و آغاز گرمی را جشن بگیرند. واژهٔ «سده» یعنی صد و اشاره…
اسطوره؛ روایت‌های فرهنگی کهن داستان‌هایی که باورهای نیاکان را شکل داده‌اند و هنوز هم در زندگی ما جاری هستند اسطوره‌ها روایت‌هایی هستند که نیاکان ما برای توضیح پدیده‌های جهان و رفتارهای انسانی می‌ساختند. این داستان‌ها که از نسلی به نسل دیگر رسیده‌اند، نه تنها…
مانوی و ارژنگ آیین مانی و کتاب نقاشی‌هایش، سفری به جهان نور و تاریکی چکیده: مانی پیامبری بود در روزگار باستان که آیینی تازه آورد و کتابی به نام ارژنگ نوشت. این کتاب با نقاشی‌های زیبا و آموزه‌های خود، داستان نبرد همیشگی نور و تاریکی را روایت می‌کرد. در این مقاله با زندگی مانی، پیام‌های…
آثار معماری ایران باستان: یادگارهای سنگی و شکوه کهن از تخت جمشید و پاسارگاد تا طاق کسری، هر کدام داستانی از هنر و قدرت ایران باستان را روایت می‌کنند. چکیده: ایران باستان دارای بناهای باشکوهی است که هرکدام مانند کتابی تاریخی، گوشه‌هایی از زندگی، هنر و اندیشهٔ مردم آن روزگار را نشان می‌دهند.…
مصالح و بناهای حکومتی و عمومی از سنگ و چوب تا خشت و آجر؛ داستان شکل‌گیری کاخ‌ها، قلعه‌ها، پل‌ها و آتشکده‌ها اگر به ساختمان‌های بزرگ و قدیمی شهر خود نگاه کنید، شاید بپرسید که چرا بعضی از آنها با سنگ و بعضی با خشت یا آجر ساخته شده‌اند. در این مقاله با چهار مصالح اصلی…
معماری در ایران باستان دانش ساخت خانه‌ها، کاخ‌ها، آرامگاه‌ها و آتشکده‌ها چکیده: معماری در ایران باستان تنها به ساختن بنا خلاصه نمی‌شد. معماران باستانی با دانش ریاضی، شناخت از مصالح بومی مانند خشت و سنگ، و هنر تزیین، بناهایی می‌ساختند که هم کاربردی بودند و هم زیبا. کاخ‌های…
ریخته‌گری و قالب‌ریزی: هنر شکل‌دادن به فلزات از ظروف آشپزخانه تا مجسمه‌های زیبا، همه با فلز مذاب و قالب ساخته می‌شوند چکیده: ریخته‌گری یعنی ذوب کردن فلز و ریختن آن در قالبی از پیش ساخته‌شده. پس از سرد شدن، فلز شکل قالب را به خود می‌گیرد. این کار برای ساخت قطعات…
صنایع و هنرهای دستی باستانی سفال، فلز، پارچه، قالی، چوب و سنگ؛ هنرهایی که از دل تاریخ برخاسته‌اند. چکیده: انسان‌های باستانی برای پاسخ به نیازهای روزمره‌ی خود، از مواد طبیعی پیرامونشان، اشیای گوناگونی می‌ساختند. آنها با خاک رس کوزه و کاسه، با سنگ و چوب ابزار و ظروف، با پشم و…
هنر در ایران باستان: سفال، بافت، فلز و سنگ نگاهی به مهارت‌های زیباشناختی نیاکان ما و کاربردشان در زندگی روزمره چکیده: ایرانیان باستان در سفالگری، بافندگی، فلزکاری، حجاری، قلم‌زنی و منبت‌کاری مهارت بسیاری داشتند. این هنرها نه‌تنها برای زیبایی، بلکه برای کاربرد روزمره مانند نگهداری…
کیمیاگری: دانش کهن شناخت و دگرگونی مواد از تلاش برای تبدیل فلزهای معمولی به طلا تا پایه‌گذاری علم شیمی امروز چکیده: کیمیاگری یکی از کهن‌ترین دانش‌هایی است که انسان به کمک آن کوشید تا مواد را بشناسد و دگرگون کند. این دانش اگرچه ریشه در باورهای قدیمی داشت، اما بعدها به دانش شیمی راه پیدا…
پزشکی، جندی‌شاپور و مدرسهٔ پزشکی دانش درمان و مرکز علمی مهم ایران باستان در آموزش پزشکی چکیده: در زمان‌های دور، در ایران باستان، شهری به نام جندی‌شاپور وجود داشت که بزرگترین مرکز پزشکی و درمان بود. در آنجا پزشکان با دانش خود، بیماران را درمان می‌کردند و به دانش‌آموزان، درمان…
چگونه خورشید و ستاره‌ها زمان را به ما نشان می‌دهند؟ از حرکت روزانهٔ خورشید تا تقویم دقیق ایرانی چکیده: خورشید و ستاره‌ها نه فقط برای روشنایی، بلکه برای اندازه‌گیری زمان هم به کار می‌روند. در این مقاله می‌خوانیم که چطور حرکت خورشید در آسمان، فصل‌ها را می‌سازد،…
دانش در ایران باستان: پنجره‌ای به خرد کهن از سنجش زمان تا درمان بیماری‌ها؛ نگاهی به دستاوردهای شگفت‌انگیز ایرانیان باستان چکیده: ایرانیان باستان در زمینه‌های گوناگون دانش، پیشرفت‌های بزرگی داشتند. آنان با مشاهدهٔ آسمان، تقویم دقیقی ساختند، در پزشکی به درمان بیماری‌ها پرداختند،…
کتیبه و اختراع خط از سنگ‌نگاره‌های باستانی تا دفتر مشق امروزی؛ سفری کوتاه در تاریخ ثبت اندیشه چکیده: انسان از روزگاران کهن به دنبال راهی برای ثبت رویدادها و اندیشه‌های خود بود. کتیبه‌ها، نخستین نوشته‌های ماندگار بر روی سنگ و بنا، و اختراع خط، ابزاری برای ثبت اندیشه، دو گام بزرگ…
خط و گونه‌های آن از میخ‌کوبی بر گل تا نشانه‌های تصویری؛ سفری در دنیای نگارش چکیده خط، ابزاری برای ثبت اندیشه‌ها و رویدادهاست. انسان‌ها از هزاران سال پیش برای نگهداری اطلاعات، نشانه‌هایی بر روی سنگ، گل و پوست می‌نگاشتند. در این مقاله با سه گونه‌ی اصلی خط آشنا می‌شویم:…
زبان رسمی و زبان‌های محلی فارسی دری زبان پیوند و گفتگو، در کنار گویش‌های شیرین هر منطقه چکیده: در این مقاله با زبان رسمی کشور، فارسی دری، و نقش آن در یکپارچگی آشنا می‌شویم. همچنین یاد می‌گیریم که زبان‌ها و گویش‌های محلی، مانند پشتو یا ازبکی، چه جایگاهی در کنار فارسی دارند…
پارسی باستان، پهلوی و فارسی دری: سه دورهٔ مهم زبان فارسی از هخامنشی تا امروز سفری کوتاه از کتیبه‌های داریوش بزرگ تا شعرهای امروزی که هر روز می‌خوانیم زبان فارسی مانند رودی پرپیچ‌وخم از گذشتهٔ دور تا امروز جریان داشته است. در این مقاله با سه دورهٔ مهم آن آشنا می‌شوید: پارسی باستان…
زبان پارسی؛ میراثی که هر روز با آن زندگی می‌کنیم از دفتر مشق تا دیوار اتاق، ردپای زبانی که هزاران سال است با ماست زبان پارسی فقط یک وسیله برای حرف زدن نیست؛ بلکه تاریخ، فرهنگ و هویت ما را در خود جای داده است. این زبان از روزگاران کهن تا امروز، تغییرهای زیادی کرده، اما همچنان پیوندی عمیق با زندگی…
نوروز جهانی و تحول پس از اسلام: از آیین کهن تا فرهنگ ایرانی-اسلامی سفره‌ی هفت‌سین، خانه‌تکانی و دیدوبازدید؛ آیین‌هایی که پس از اسلام رنگ تازه‌ای گرفتند نوروز تنها یک جشن نیست؛ بلکه پیوندی است بین طبیعت، تاریخ و باورهای دینی. پس از ورود اسلام، این آیین کهن نه‌تنها از میان…
