[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"blogPost-8614":3,"categoryMenus":28,"$f6k7ho5zh9gfv":221},{"id":4,"section":5,"base":6,"course":7,"lesson":8,"title":9,"cat":10,"pic":11,"info_graphic":12,"podcast":12,"body":13,"tags":14,"metadata":12,"featured":7,"status":18,"views":19,"subdate":20,"up_date":21,"first_name":22,"last_name":23,"avatar":12,"title_url":24,"cat_title":25,"subdate_jalali":26,"update_jalali":27},8614,2,5,0,281,"تنفس پوستی: پوست نازک و مرطوب دوزیستان برای تنفس پوستی",14098,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FQO7M1DRdrVfN29U4ubTa_800.png",null,"\u003Cdiv aria-label=\"مقاله تنفس پوستی دوزیستان\" dir=\"rtl\" id=\"microecon-article\" role=\"article\" style=\"background: #ffffff; box-sizing: border-box; color: #667085; font-family: IRANSans,Tahoma,Arial,sans-serif; line-height: 1.8; max-width: 980px; padding: 16px; width: 100%; word-break: break-word\">\r\n\u003Ch2 style=\"color: #344054; font-size: 22px; font-weight: 800\">تنفس پوستی: رازی در پوشش نازک و مرطوب دوزیستان\u003C\u002Fh2>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"color: #667085; font-size: 13px; margin-top: 4px; opacity: .95\">نگاهی دقیق به اینکه چگونه قورباغه‌ها و سمندرها از طریق پوستشان نفس می‌کشند.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff8e1; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #667085; margin-bottom: 14px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 14px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>خلاصه:\u003C\u002Fstrong> دوزیستان مانند قورباغه و وزغ برای تنفس، فقط به شش‌ها\u003Csup>1\u003C\u002Fsup> تکیه نمی‌کنند. پوست نازک و مرطوب آن‌ها نقش یک اندام تنفسی حیاتی را بازی می‌کند که به آن \u003Cstrong>تنفس پوستی\u003C\u002Fstrong> می‌گویند. در این مقاله با \u003Cstrong>ساختار ویژهٔ پوست دوزیستان\u003C\u002Fstrong>، \u003Cstrong>مکانیسم تبادل گازها\u003C\u002Fstrong> و \u003Cstrong>اهمیت رطوبت پوست\u003C\u002Fstrong> آشنا می‌شویم و می‌بینیم که این ویژگی چگونه به زندگی در دو محیط آب و خشکی کمک می‌کند. این فرآیند، مثال ساده‌ای از سازگاری\u003Csup>2\u003C\u002Fsup> شگفت‌انگیز جانوران با محیط است.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">دوزیستان چه موجوداتی هستند؟\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>دوزیستان جانورانی هستند که زندگی خود را معمولاً در آب آغاز می‌کنند و پس از دگردیسی\u003Csup>3\u003C\u002Fsup>، می‌توانند در خشکی نیز زندگی کنند. قورباغه، وزغ، سمندر و سی‌سیلین\u003Csup>4\u003C\u002Fsup> از معروف‌ترین دوزیستان هستند. آن‌ها خونسردند و دمای بدنشان با محیط تغییر می‌کند. یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های آن‌ها، داشتن پوستی خاص است که به آن‌ها امکان تنفس پوستی را می‌دهد. برای درک بهتر، جدول زیر گروه‌های اصلی دوزیستان را نشان می‌دهد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv aria-label=\"جدول گروه‌های اصلی دوزیستان\" role=\"region\" style=\"-webkit-overflow-scrolling: touch; border-radius: 12px; border: 1px solid #e5e7eb; box-sizing: border-box; margin-bottom: 8px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 8px; overflow: auto; padding: 0\">\r\n\u003Ctable cellspacing=\"0\" style=\"border-collapse: collapse; box-sizing: border-box; min-width: 600px; width: 100%\">\r\n \u003Cthead>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">نام گروه\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">مشخصات اصلی\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">نمونه آشنا\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">نقش تنفس پوستی\u003C\u002Fth>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Fthead>\r\n \u003Ctbody>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">بی‌دم‌ها\u003Cbr>\r\n   \u003Cstrong style=\"background: #dcfce7; border-radius: 999px; color: #166534; display: inline-block; font-size: 12px; font-weight: 700; line-height: 1; padding: 2px 8px; vertical-align: baseline\">بیشترین وابستگی\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">بالغ‌ها بدون دم، پاهای عقب بلند برای پریدن. لارو\u003Csup>5\u003C\u002Fsup> آن‌ها (بچه قورباغه) در آب زندگی می‌کند.\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">قورباغه معمولی، وزغ\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">بسیار حیاتی، به خصوص در زمستان زیر آب\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #f8fafc; background: #f8fafc; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">دم‌دارها\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #f8fafc; background: #f8fafc; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">در تمام عمر دم دارند، بدن کشیده و شباهت به مارمولک. برخی همیشه در آب زندگی می‌کنند.\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #f8fafc; background: #f8fafc; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">سمندر آتشین، سمندر خالدار\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #f8fafc; background: #f8fafc; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">حیاتی، به ویژه برای گونه‌های آبزی و در مراحل لاروی\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">بی‌پاها\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">بدون دست و پا، بدن کرم‌مانند و اغلب زیرزمینی.\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">سی‌سیلین\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"background-color: #ffffff; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">نقش اصلی در تنفس به دلیل زندگی در محیط‌های مرطوب\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Ftbody>\r\n\u003C\u002Ftable>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">پوست دوزیستان چه ویژگی‌های منحصربه‌فردی دارد؟\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>پوست ما انسان‌ها چند لایه ضخیم دارد و عموماً خشک است، بنابراین نمی‌تواند برای تنفس استفاده شود. اما پوست دوزیستان مانند یک پوشش نازک، نرم و اسفنجی است. دو ویژگی کلیدی آن را برای تنفس مناسب می‌کند:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>۱. نازک بودن و پرخونی:\u003C\u002Fstrong> پوست آن‌ها بسیار نازک است و درست زیر آن شبکه‌ای متراکم از مویرگ‌های خونی\u003Csup>6\u003C\u002Fsup> قرار دارد. این مویرگ‌ها رگ‌های خونی بسیار باریکی هستند که تبادل گازها را آسان می‌کنند. فاصلهٔ بین هوای بیرون (یا آب) و جریان خون، بسیار کم است.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>۲. مرطوب بودن:\u003C\u002Fstrong> پوست دوزیستان غده‌های مخاطی\u003Csup>7\u003C\u002Fsup> زیادی دارد که دائماً ماده‌ای لزج و مرطوب ترشح می‌کنند. این رطوبت دو وظیفه دارد: اول، اکسیژن و دی‌اکسید کربن برای حل شدن و عبور از غشای سلولی\u003Csup>8\u003C\u002Fsup> نیاز به یک محیط مرطوب دارند (مثل این که برای نفس کشیدن در آب، باید اکسیژن در آب حل شود). دوم، پوست را از خشک شدن محافظت می‌کند، زیرا خشک شدن پوست مساوی با مرگ برای دوزیستان است.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>نکته:\u003C\u002Fstrong> می‌توانید قورباغه‌ای را در ذهن مجسم کنید. پوست مرطوب و خنک آن را به یاد آورید. این رطوبت فقط برای لیز بودن نیست، بلکه درست مثل این است که ریه‌هایش همیشه مرطوب و آمادهٔ کار هستند!\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">گازها چگونه از پوست رد و بدل می‌شوند؟\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>فرآیند تنفس پوستی بر پایهٔ \u003Cstrong>انتشار\u003Csup>9\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Fstrong> است. در این پدیده، مولکول‌های گاز از جایی که غلظت\u003Csup>10\u003C\u002Fsup> بیشتری دارند به جایی که غلظت کمتری دارند حرکت می‌کنند؛ دقیقاً مثل بوی عطری که در یک گوشهٔ اتاق باز شود و به تدریج در همهٔ اتاق پخش می‌شود.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cul>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>ورود اکسیژن:\u003C\u002Fstrong> وقتی دوزیست در آب یا هوای مرطوب است، غلظت اکسیژن ($O_2$) در بیرون پوست بیشتر از داخل خون مویرگ‌هاست. بنابراین، مولکول‌های اکسیژن در رطوبت پوست حل می‌شوند، از لایهٔ نازک پوست می‌گذرند و وارد جریان خون می‌شوند.\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>\u003Cstrong>خروج دی‌اکسید کربن:\u003C\u002Fstrong> برعکس، غلظت دی‌اکسید کربن ($CO_2$) که یک مادهٔ زائد تنفسی است، در خون بیشتر از محیط بیرون است. پس مولکول‌های $CO_2$ از خون خارج شده، از پوست عبور کرده و به محیط پس داده می‌شوند.\u003C\u002Fli>\r\n\u003C\u002Ful>\r\n\r\n\u003Cp>این تبادل را می‌توان به صورت زیر خلاصه کرد:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$O_2 (محیط\\ با\\ غلظت\\ بالا) \\rightarrow پوست \\rightarrow خون$\u003C\u002Fspan>\u003Cbr>\r\n\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$CO_2 (خون\\ با\\ غلظت\\ بالا) \\rightarrow پوست \\rightarrow محیط$\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">یک کاربرد عملی: زمستان‌گذرانی زیر یخ!\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>یکی از جالب‌ترین مثال‌های تنفس پوستی در زمستان اتفاق می‌افتد. بسیاری از قورباغه‌ها زمستان را در کف برکه‌ها یا جویبارها، جایی که آب کاملاً یخ نمی‌زند، می‌خوابند (زمستان‌خوابی\u003Csup>11\u003C\u002Fsup>). در این حالت، متابولیسم\u003Csup>12\u003C\u002Fsup> بدن آن‌ها بسیار کند می‌شود و نیازی به نفس کشیدن با شش ندارند. در عوض، تمام اکسیژن مورد نیاز خود را مستقیماً از آبی که در آن غوطه‌ورند، از طریق پوست نازک و مرطوبشان جذب می‌کنند. اگر پوست آن‌ها خشک بود یا ضخیم بود، این کار غیرممکن می‌شد و خفه می‌شدند. پس این پوست، یک وسیلهٔ بقای فوق‌العاده در شرایط سخت است.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>حتی در تابستان، وقتی یک قورباغه به مدت طولانی زیر آب می‌ماند (مثلاً برای فرار از یک شکارچی)، بخش زیادی از تنفس خود را از طریق پوست انجام می‌دهد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">اشتباهات رایج و پرسش‌های مهم\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>آیا دوزیستان فقط با پوست نفس می‌کشند؟\u003C\u002Fstrong>\r\n\r\n\u003Cp style=\"margin-bottom: 0\">خیر. این یک اشتباه رایج است. بیشتر دوزیستان بالغ، علاوه بر تنفس پوستی، شش هم دارند و از آن استفاده می‌کنند. حتی برخی از طریق پوشش داخلی دهان نیز تنفس می‌کنند. نقش تنفس پوستی در گونه‌های مختلف و در شرایط گوناگون (مثل زیر آب یا در هوای مرطوب) متفاوت است. برای مثال، سمندرهای کوچک بدون شش\u003Csup>13\u003C\u002Fsup> کاملاً وابسته به پوست و پوشش دهان خود هستند.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>چرا اگر پوست دوزیستان خشک شود، می‌میرند؟\u003C\u002Fstrong>\r\n\r\n\u003Cp style=\"margin-bottom: 0\">دلایل اصلی دو مورد است: ۱) پوست خشک، مسدود می‌شود و دیگر نمی‌تواند تبادل گاز انجام دهد. در واقع مجرای تنفسی آن‌ها بسته می‌شود. ۲) پوست نازک آن‌ها برای حفظ آب بدن طراحی نشده است و در صورت خشک شدن، بدن آن‌ها به سرعت آب از دست می‌دهد و دچار کم‌آبی\u003Csup>14\u003C\u002Fsup> مهلک می‌شود. به همین دلیل آن‌ها همیشه نزدیک منابع رطوبت (برکه، زیر سنگ‌های مرطوب) زندگی می‌کنند.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>آیا انسان هم می‌تواند تنفس پوستی داشته باشد؟\u003C\u002Fstrong>\r\n\r\n\u003Cp style=\"margin-bottom: 0\">خیر. پوست انسان برای این کار مناسب نیست زیرا: بسیار ضخیم است (چندین لایه سلول مرده روی سطح)، خشک است و مویرگ‌های خونی نزدیک به سطح در بیشتر قسمت‌های بدن وجود ندارد. ما برای تبادل مؤثر گازها به وسعت زیاد ریه‌ها نیاز داریم. البته مقدار بسیار ناچیزی تبادل گاز از طریق پوست صورت می‌گیرد که در مقایسه با نیاز بدن کاملاً ناچیز است.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fffdf3; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #24292f; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>جمع‌بندی:\u003C\u002Fstrong> تنفس پوستی یک نوع تنفس مکمل و گاهی اصلی برای دوزیستان است که به لطف \u003Cstrong>پوست نازک، پرخونی و همیشه مرطوب\u003C\u002Fstrong> آن‌ها امکان‌پذیر شده است. این فرآیند ساده اما حیاتی، به آن‌ها اجازه می‌دهد در هر دو محیط آب و خشکی به زندگی ادامه دهند، در زمستان زیر آب زنده بمانند و انرژی خود را ذخیره کنند. مطالعهٔ این سازگاری، زیبایی و پیچیدگی دنیای جانوران را به ما نشان می‌دهد.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">پاورقی\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>1\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>شش‌ها (Lungs):\u003C\u002Fstrong> اندام‌های تنفسی اصلی در بسیاری از جانوران که تبادل گاز اکسیژن و دی‌اکسید کربن را انجام می‌دهند.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>2\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>سازگاری (Adaptation):\u003C\u002Fstrong> ویژگی‌های فیزیکی یا رفتاری که به یک موجود زنده کمک می‌کند بهتر در محیط خود زنده بماند و تولیدمثل کند.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>3\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>دگردیسی (Metamorphosis):\u003C\u002Fstrong> تغییر شکل گسترده از مرحله لاروی (مثل بچه قورباغه) به شکل بالغ (قورباغه کامل).\u003Cbr>\r\n\u003Csup>4\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>سی‌سیلین (Caecilian):\u003C\u002Fstrong> گروهی از دوزیستان بی‌پا که شبیه کرم‌های خاکی بزرگ یا مار هستند.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>5\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>لارو (Larva):\u003C\u002Fstrong> شکل نابالغ و معمولاً کاملاً متفاوت یک جانور، قبل از دگردیسی به شکل بالغ. مثل بچه قورباغه.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>6\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>مویرگ‌های خونی (Blood Capillaries):\u003C\u002Fstrong> رگ‌های خونی بسیار باریک که تبادل مواد (مانند گازها و مواد مغذی) بین خون و بافت‌ها در آن‌ها صورت می‌گیرد.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>7\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>غده‌های مخاطی (Mucous Glands):\u003C\u002Fstrong> غده‌هایی در پوست که ماده‌ای لزج و مرطوب به نام مخاط ترشح می‌کنند.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>8\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>غشای سلولی (Cell Membrane):\u003C\u002Fstrong> پوشش نازک و نیمه‌تراوا که اطراف هر سلول را فراگرفته و تبادل مواد را کنترل می‌کند.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>9\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>انتشار (Diffusion):\u003C\u002Fstrong> حرکت خودبه‌خودی مولکول‌ها از ناحیه‌ای با غلظت بیشتر به ناحیه‌ای با غلظت کمتر.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>10\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>غلظت (Concentration):\u003C\u002Fstrong> مقدار یک ماده (مثلاً اکسیژن) در یک حجم معین از فضا (مثلاً هوا یا آب).\u003Cbr>\r\n\u003Csup>11\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>زمستان‌خوابی (Hibernation):\u003C\u002Fstrong> حالتی از کاهش شدید فعالیت‌های بدن و متابولیسم در برخی جانوران برای گذراندن شرایط سرد زمستان.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>12\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>متابولیسم (Metabolism):\u003C\u002Fstrong> مجموعه‌ای از واکنش‌های شیمیایی در بدن موجودات زنده که برای حفظ زندگی ضروری است.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>13\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>سمندرهای بدون شش (Lungless Salamanders):\u003C\u002Fstrong> خانواده‌ای از سمندرها که فاقد شش هستند و تمام تبادل گازی را از طریق پوست و پوشش دهان انجام می‌دهند.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>14\u003C\u002Fsup>\u003Cstrong>کم‌آبی (Dehydration):\u003C\u002Fstrong> از دست دادن بیش از حد آب بدن.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 20px\">\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">تنفس پوستی\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">دوزیستان\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">پوست نازک و مرطوب\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">تبادل گاز\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">انتشار\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n",[15,16,17],"پایهٔ نهم","علوم نهم","تنفس پوستی",1,513,"2025-12-21 13:42:40","2026-08-22 23:34:33","سحر","شیرزاد","تنفس-پوستی-پوست-نازک-و-مرطوب-دوزیستان-برای-تنفس-پوستی","کپسول آموزشی","1404\u002F09\u002F30","23:34 1405\u002F05\u002F31",{"status":18,"data":29},[30,69,128,146,166],{"id":18,"title":31,"list_order":18,"items":32},"آشنایی",[33,38,42,46,53,57,61,65],{"id":34,"link":35,"type":36,"slug":12,"title":37},8,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F8","content","قوانین و مقررات",{"id":39,"link":40,"type":36,"slug":12,"title":41},9,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F9","پرسش های متداول",{"id":43,"link":44,"type":36,"slug":12,"title":45},12,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F12","راهنمای عضویت",{"id":47,"link":48,"type":49,"slug":50,"handler":51,"title":52},132,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fmakemoney","special","makemoney","makeMoney","درآمدزایی در گاما",{"id":54,"link":55,"type":36,"slug":12,"title":56},13,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F13","راهنمای دبیران",{"id":58,"link":59,"type":36,"slug":12,"title":60},15,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F15","راهنمای دانش آموزان",{"id":62,"link":63,"type":36,"slug":12,"title":64},141,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F141","تغییرات اخیر",{"id":66,"link":67,"type":36,"slug":12,"title":68},69,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F69","نرم افزارهای كاربردی",{"id":5,"title":70,"list_order":18,"items":71},"المپیادها",[72,76,80,84,88,92,96,100,104,108,112,116,120,124],{"id":73,"link":74,"type":36,"slug":12,"title":75},4,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F4","المپیاد ریاضی",{"id":77,"link":78,"type":36,"slug":12,"title":79},19,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F19","المپیاد فیزیک",{"id":81,"link":82,"type":36,"slug":12,"title":83},20,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F20","المپیاد شیمی",{"id":85,"link":86,"type":36,"slug":12,"title":87},21,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F21","المپیاد زیست شناسی",{"id":89,"link":90,"type":36,"slug":12,"title":91},22,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F22","المپیاد کامپیوتر",{"id":93,"link":94,"type":36,"slug":12,"title":95},23,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F23","المپیاد نجوم",{"id":97,"link":98,"type":36,"slug":12,"title":99},24,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F24","المپیاد ادبی",{"id":101,"link":102,"type":36,"slug":12,"title":103},25,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F25","المپیاد سلول‌های بنیادی",{"id":105,"link":106,"type":36,"slug":12,"title":107},95,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F95","المپیاد جغرافیا",{"id":109,"link":110,"type":36,"slug":12,"title":111},114,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F114","المپیاد علوم زمین",{"id":113,"link":114,"type":36,"slug":12,"title":115},115,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F115","المپیاد مدیریت، اقتصاد و حکمرانی",{"id":117,"link":118,"type":36,"slug":12,"title":119},140,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F140","المپیاد سواد رسانه‌ای",{"id":121,"link":122,"type":36,"slug":12,"title":123},136,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F136","المپیاد نانو",{"id":125,"link":126,"type":36,"slug":12,"title":127},151,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F151","المپیاد هوش مصنوعی",{"id":129,"title":130,"list_order":18,"items":131},3,"نمونه و تیزهوشان",[132,136,141],{"id":133,"link":134,"type":36,"slug":12,"title":135},26,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F26","آزمون ورودی پایه چهارم",{"id":137,"link":138,"type":49,"slug":139,"handler":139,"title":140},27,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas6","khas6","آزمون ورودی پایه هفتم",{"id":142,"link":143,"type":49,"slug":144,"handler":144,"title":145},28,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas9","khas9","آزمون ورودی پايه دهم",{"id":147,"title":148,"list_order":18,"items":149},7,"کتابهای درسی",[150,154,158,162],{"id":151,"link":152,"type":36,"slug":12,"title":153},43,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F43","دوره دبستان",{"id":155,"link":156,"type":36,"slug":12,"title":157},48,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F48","دوره اول متوسطه",{"id":159,"link":160,"type":36,"slug":12,"title":161},49,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F49","دوره دوم متوسطه",{"id":163,"link":164,"type":36,"slug":12,"title":165},50,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F50","بارم بندی دروس",{"id":34,"title":167,"list_order":34,"items":168},"پیشنهاد ویژه",[169,174,179,184,189,194,199,203,207,211,215],{"id":170,"link":171,"type":49,"slug":172,"handler":172,"title":173},108,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang6th","hamahang6th","امتحانات هماهنگ ششم",{"id":175,"link":176,"type":49,"slug":177,"handler":177,"title":178},71,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang9th","hamahang9th","امتحانات هماهنگ نهم",{"id":180,"link":181,"type":49,"slug":182,"handler":182,"title":183},147,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei10th","nahaei10th","امتحان نهایی دهم",{"id":185,"link":186,"type":49,"slug":187,"handler":187,"title":188},148,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei11th","nahaei11th","امتحان نهایی یازدهم",{"id":190,"link":191,"type":49,"slug":192,"handler":192,"title":193},94,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei12th","nahaei12th","امتحان نهایی دوازدهم",{"id":195,"link":196,"type":36,"slug":197,"title":198},68,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkonkur","konkur","بیست‌وسه سال کنکور سراسری",{"id":200,"link":201,"type":36,"slug":12,"title":202},67,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F67","ويژه نامه نوبت دوم",{"id":204,"link":205,"type":36,"slug":12,"title":206},64,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F64","آزمون‌های نوبت دوم",{"id":208,"link":209,"type":36,"slug":12,"title":210},78,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F78","آزمون‌های نوبت اول",{"id":212,"link":213,"type":36,"slug":12,"title":214},90,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F90","آزمون سنجش آغازین",{"id":216,"link":217,"type":218,"slug":219,"title":220},173,"https:\u002F\u002Fhelpcenter.gama.ir\u002Fevent-timeline","link","تقویم-آموزشی","تقویم آموزشی",{"tests":222,"papers":223,"files":224,"questions":225,"exams":226,"tutorials":227,"blogs":228},[],[],[],[],[],[],[229,238,246,254,262,270,278,286,294,302,310,318],{"id":230,"title":231,"cat":10,"pic":232,"up_date":233,"title_url":234,"url":235,"legacy_url":236,"cat_title":25,"update_jalali":237},8189,"فشار در گاز: گازها نیز مانند مایعات فشار وارد می‌کنند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FYtoMF4ovxyLsxr6Nf2ln_200.png","2026-08-28 17:59:40","فشار-در-گاز-گازها-نیز-مانند-مایعات-فشار-وارد-میکنند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8189\u002Fفشار-در-گاز-گازها-نیز-مانند-مایعات-فشار-وارد-میکنند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8189\u002Fفشار-در-گاز-گازها-نیز-مانند-مایعات-فشار-وارد-میکنند","1405\u002F06\u002F6",{"id":239,"title":240,"cat":10,"pic":241,"up_date":242,"title_url":243,"url":244,"legacy_url":245,"cat_title":25,"update_jalali":237},8190,"ستون هوا: لایه‌ای از هوا روی سطح زمین که باعث ایجاد فشار هوا می‌شود.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FYvg6GeicjWBtv18z5Pbq_200.png","2026-08-28 17:56:28","ستون-هوا-لایهای-از-هوا-روی-سطح-زمین-که-باعث-ایجاد-فشار-هوا-میشود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8190\u002Fستون-هوا-لایهای-از-هوا-روی-سطح-زمین-که-باعث-ایجاد-فشار-هوا-میشود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8190\u002Fستون-هوا-لایهای-از-هوا-روی-سطح-زمین-که-باعث-ایجاد-فشار-هوا-میشود",{"id":247,"title":248,"cat":10,"pic":249,"up_date":250,"title_url":251,"url":252,"legacy_url":253,"cat_title":25,"update_jalali":237},8191,"کاهش فشار هوا: پدیده‌ای که در ارتفاعات رخ می‌دهد.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fp2cirvio7x1mYqmherYx_200.png","2026-08-28 17:53:08","کاهش-فشار-هوا-پدیدهای-که-در-ارتفاعات-رخ-میدهد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8191\u002Fکاهش-فشار-هوا-پدیدهای-که-در-ارتفاعات-رخ-میدهد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8191\u002Fکاهش-فشار-هوا-پدیدهای-که-در-ارتفاعات-رخ-میدهد",{"id":255,"title":256,"cat":10,"pic":257,"up_date":258,"title_url":259,"url":260,"legacy_url":261,"cat_title":25,"update_jalali":237},8144,"نوع آب‌وهوای گذشته: شرایط آب‌وهوایی که از طریق مطالعه فسیل‌ها قابل تشخیص است.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F6v6IA0Q7U6d79iE2Zat5_200.png","2026-08-28 17:48:18","نوع-آبوهوای-گذشته-شرایط-آبوهوایی-که-از-طریق-مطالعه-فسیلها-قابل-تشخیص-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8144\u002Fنوع-آبوهوای-گذشته-شرایط-آبوهوایی-که-از-طریق-مطالعه-فسیلها-قابل-تشخیص-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8144\u002Fنوع-آبوهوای-گذشته-شرایط-آبوهوایی-که-از-طریق-مطالعه-فسیلها-قابل-تشخیص-است",{"id":263,"title":264,"cat":10,"pic":265,"up_date":266,"title_url":267,"url":268,"legacy_url":269,"cat_title":25,"update_jalali":237},8145,"سنگ تبخیری: سنگی مانند گچ یا نمک که در محیط خشک و گرم تشکیل می‌شود.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FHojwwzUPv6QVHQUGNhVx_200.png","2026-08-28 17:45:22","سنگ-تبخیری-سنگی-مانند-گچ-یا-نمک-که-در-محیط-خشک-و-گرم-تشکیل-میشود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8145\u002Fسنگ-تبخیری-سنگی-مانند-گچ-یا-نمک-که-در-محیط-خشک-و-گرم-تشکیل-میشود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8145\u002Fسنگ-تبخیری-سنگی-مانند-گچ-یا-نمک-که-در-محیط-خشک-و-گرم-تشکیل-میشود",{"id":271,"title":272,"cat":10,"pic":273,"up_date":274,"title_url":275,"url":276,"legacy_url":277,"cat_title":25,"update_jalali":237},8147,"فسیل مرجان: فسیلی که نشان‌دهنده محیط کم‌عمق و گرم دریایی در گذشته است.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FgitOhEpsHdQJjb2s1yIz_200.png","2026-08-28 17:42:19","فسیل-مرجان-فسیلی-که-نشاندهنده-محیط-کمعمق-و-گرم-دریایی-در-گذشته-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8147\u002Fفسیل-مرجان-فسیلی-که-نشاندهنده-محیط-کمعمق-و-گرم-دریایی-در-گذشته-است","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8147\u002Fفسیل-مرجان-فسیلی-که-نشاندهنده-محیط-کمعمق-و-گرم-دریایی-در-گذشته-است",{"id":279,"title":280,"cat":10,"pic":281,"up_date":282,"title_url":283,"url":284,"legacy_url":285,"cat_title":25,"update_jalali":237},8149,"اصل «حال، کلیدی برای گذشته است»: استفاده از فرایندهای امروزی برای درک گذشته زمین","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FfAn3EqDGg64VJKlaOra8_200.png","2026-08-28 17:40:00","اصل-حال-کلیدی-برای-گذشته-است-استفاده-از-فرایندهای-امروزی-برای-درک-گذشته-زمین","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8149\u002Fاصل-حال-کلیدی-برای-گذشته-است-استفاده-از-فرایندهای-امروزی-برای-درک-گذشته-زمین","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8149\u002Fاصل-حال-کلیدی-برای-گذشته-است-استفاده-از-فرایندهای-امروزی-برای-درک-گذشته-زمین",{"id":287,"title":288,"cat":10,"pic":289,"up_date":290,"title_url":291,"url":292,"legacy_url":293,"cat_title":25,"update_jalali":237},8151,"فشار: مقدار نیروی وارد بر واحد سطح","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FecP1TmRYzMiQCv2LwYzt_200.png","2026-08-28 17:37:09","فشار-مقدار-نیروی-وارد-بر-واحد-سطح","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8151\u002Fفشار-مقدار-نیروی-وارد-بر-واحد-سطح","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8151\u002Fفشار-مقدار-نیروی-وارد-بر-واحد-سطح",{"id":295,"title":296,"cat":10,"pic":297,"up_date":298,"title_url":299,"url":300,"legacy_url":301,"cat_title":25,"update_jalali":237},8153,"یکای فشار: پاسکال، برابر با یک نیوتون بر متر مربع","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F2NsVzv3kyR0PIGUsb9Z1_200.png","2026-08-28 17:28:59","یکای-فشار-پاسکال-برابر-با-یک-نیوتون-بر-متر-مربع","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8153\u002Fیکای-فشار-پاسکال-برابر-با-یک-نیوتون-بر-متر-مربع","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8153\u002Fیکای-فشار-پاسکال-برابر-با-یک-نیوتون-بر-متر-مربع",{"id":303,"title":304,"cat":10,"pic":305,"up_date":306,"title_url":307,"url":308,"legacy_url":309,"cat_title":25,"update_jalali":237},8154,"تأثیر سطح بر فشار: کاهش سطح → افزایش فشار، افزایش سطح → کاهش فشار","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F6gpdXme8ApQxPIdOoXlJ_200.png","2026-08-28 17:25:04","تأثیر-سطح-بر-فشار-کاهش-سطح-افزایش-فشار-افزایش-سطح-کاهش-فشار","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8154\u002Fتأثیر-سطح-بر-فشار-کاهش-سطح-افزایش-فشار-افزایش-سطح-کاهش-فشار","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8154\u002Fتأثیر-سطح-بر-فشار-کاهش-سطح-افزایش-فشار-افزایش-سطح-کاهش-فشار",{"id":311,"title":312,"cat":10,"pic":313,"up_date":314,"title_url":315,"url":316,"legacy_url":317,"cat_title":25,"update_jalali":237},8156,"نیروی وارد بر سطح: نیرویی مانند وزن که باعث ایجاد فشار می‌شود.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FvkYgd3getQ0Jwnu9mrhK_200.png","2026-08-28 17:21:34","نیروی-وارد-بر-سطح-نیرویی-مانند-وزن-که-باعث-ایجاد-فشار-میشود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8156\u002Fنیروی-وارد-بر-سطح-نیرویی-مانند-وزن-که-باعث-ایجاد-فشار-میشود","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8156\u002Fنیروی-وارد-بر-سطح-نیرویی-مانند-وزن-که-باعث-ایجاد-فشار-میشود",{"id":319,"title":320,"cat":10,"pic":321,"up_date":322,"title_url":323,"url":324,"legacy_url":325,"cat_title":25,"update_jalali":237},8158,"چوب‌اسکی: وسیله‌ای که با افزایش سطح تماس، فشار وارد بر برف را کم می‌کند.","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fw2hplC076oj33wBiMzFc_200.png","2026-08-28 17:17:40","چوباسکی-وسیلهای-که-با-افزایش-سطح-تماس-فشار-وارد-بر-برف-را-کم-میکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F8158\u002Fچوباسکی-وسیلهای-که-با-افزایش-سطح-تماس-فشار-وارد-بر-برف-را-کم-میکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F8158\u002Fچوباسکی-وسیلهای-که-با-افزایش-سطح-تماس-فشار-وارد-بر-برف-را-کم-میکند"]