[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"blogPost-3892":3,"categoryMenus":28,"$f1rwpsyuwesnr6":221},{"id":4,"section":5,"base":6,"course":7,"lesson":8,"title":9,"cat":10,"pic":11,"info_graphic":12,"podcast":12,"body":13,"tags":14,"metadata":12,"featured":17,"status":18,"views":19,"subdate":20,"up_date":21,"first_name":22,"last_name":23,"avatar":12,"title_url":24,"cat_title":25,"subdate_jalali":26,"update_jalali":27},3892,67,1168,1182,1189,"فسفرزدایی: تبدیل فسفر نامحلول به شکل قابل جذب توسط قارچ‌ها",14098,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FWHJJMFH22kE2VcH10mA6_800.png",null,"\u003Cdiv aria-label=\"مقاله فسفرزدایی\" dir=\"rtl\" id=\"microecon-article\" role=\"article\" style=\"background: #ffffff; box-sizing: border-box; color: #667085; font-family: IRANSans,Tahoma,Arial,sans-serif; line-height: 1.8; max-width: 980px; padding: 16px; width: 100%; word-break: break-word\">\r\n\u003Ch2 style=\"color: #344054; font-size: 22px; font-weight: 800\">فسفرزدایی: کلید طلایی تغذیه گیاهان\u003C\u002Fh2>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"color: #667085; font-size: 13px; margin-top: 4px; opacity: .95\">تبدیل فسفر نامحلول در خاک به شکل قابل جذب برای گیاهان توسط قارچ‌های ریز\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff8e1; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #667085; margin-bottom: 14px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 14px; padding: 12px 14px\">در این مقاله به فرآیند شگفت‌انگیز \u003Cstrong>فسفرزدایی\u003C\u002Fstrong> می‌پردازیم، فرآیندی طبیعی که در آن قارچ‌های خاصی در خاک، فسفر قفل‌شده و غیرقابل استفاده برای گیاهان را به شکل قابل جذب تبدیل می‌کنند. این فرآیند نقش حیاتی در \u003Cstrong>کشاورزی پایدار\u003C\u002Fstrong>، کاهش مصرف کودهای شیمیایی و افزایش \u003Cstrong>حاصلخیزی خاک\u003C\u002Fstrong> ایفا می‌کند. با درک این مکانیسم، می‌توانیم از این همزیستی طبیعی برای پرورش گیاهان سالم‌تر و قوی‌تر بهره ببریم.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">فسفر: یک ماده معدنی حیاتی اما سرسخت\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>فسفر یکی از عناصر غذایی اصلی برای رشد همه موجودات زنده، از جمله گیاهان است. این عنصر برای بسیاری از فعالیت‌های مهم گیاه مانند \u003Cstrong>فتوسنتز\u003C\u002Fstrong>، \u003Cstrong>ذخیره و انتقال انرژی\u003C\u002Fstrong> و \u003Cstrong>تقسیم سلولی\u003C\u002Fstrong> کاملاً ضروری است. اما یک مشکل بزرگ وجود دارد: بخش عمده‌ای از فسفر موجود در خاک به شکل‌های \u003Cstrong>نامحلول\u003C\u002Fstrong> است و گیاهان نمی‌توانند آن را از طریق ریشه‌های خود جذب کنند. تصور کنید یک گنجینه بزرگ طلا در صندوقی قفل‌شده در اختیار دارید، اما کلید آن را ندارید! فسفر نامحلول در خاک دقیقاً مانند همان گنجینه قفل‌شده است.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>مثال علمی:\u003C\u002Fstrong> یک کشاورز متوجه می‌شود که گیاهان ذرت او با وجود کوددهی، برگ‌های بنفش‌رنگی دارند و رشد کندی دارند. این نشانه کمبود فسفر است. اگرچه خاک او حاوی فسفر است، اما به شکل نامحلول (\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">Ca₃(PO₄)₂\u003C\u002Fspan> یا فسفات کلسیم) قفل شده و گیاه نمی‌تواند از آن استفاده کند.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">قهرمانان ناشناخته خاک: قارچ‌های فسفرزدا\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>در اینجاست که قارچ‌های خاصی به نام \u003Cstrong>قارچ‌های فسفرزدا\u003Csup>1\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Fstrong> وارد عمل می‌شوند. این قارچ‌ها مانند یک کلید جادویی عمل می‌کنند که قفل صندوق فسفر را باز می‌کنند. آن‌ها با ترشح اسیدها و آنزیم‌های خاص به خاک، فسفر نامحلول را حل کرده و به شکل یون فسفات (\u003Cspan>\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$ H_2PO_4^- $\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fspan>) تبدیل می‌کنند که برای گیاهان کاملاً قابل جذب است.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv aria-label=\"انواع قارچ های فسفرزدا\" role=\"region\" style=\"-webkit-overflow-scrolling: touch; border-radius: 12px; border: 1px solid #e5e7eb; box-sizing: border-box; margin-bottom: 8px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 8px; overflow: auto; padding: 0\">\r\n\u003Ctable cellspacing=\"0\" style=\"border-collapse: collapse; box-sizing: border-box; min-width: 600px; width: 100%\">\r\n \u003Cthead>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">نام قارچ\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">نحوه عمل\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">مزیت اصلی\u003C\u002Fth>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Fthead>\r\n \u003Ctbody>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">قارچ‌های \u003Cstrong>ریزوسی\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>2\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">ترشح اسیدهای آلی مانند اسید سیتریک و گلوکونیک\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">حل کردن مستقیم فسفر معدنی\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">قارچ‌های \u003Cstrong>میکوریزایی\u003C\u002Fstrong>\u003Csup>3\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">ایجاد شبکه‌های گسترده‌تر از ریشه برای جذب فسفر\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">دسترسی به فسفر در مناطق دور از دسترس ریشه\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">قارچ‌های \u003Cstrong>تجزیه‌کننده چوب\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">ترشح آنزیم فسفاتاز برای آزادسازی فسفر آلی\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">بازیافت فسفر از بقایای گیاهی و جانوری\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Ftbody>\r\n\u003C\u002Ftable>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">فرآیند فسفرزدایی چگونه رخ می‌دهد؟\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>فرآیند فسفرزدایی را می‌توان به چند مرحله ساده تقسیم کرد:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>مرحله ۱: جذب:\u003C\u002Fstrong> قارچ‌ها در خاک رشد می‌کنند و به ذرات حاوی فسفر نامحلول نزدیک می‌شوند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>مرحله ۲: ترشح:\u003C\u002Fstrong> قارچ‌ها شروع به ترشح اسیدهای آلی (مانند اسید سیتریک) یا آنزیم‌های ویژه (مانند فسفاتاز) به فضای اطراف خود می‌کنند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>مرحله ۳: واکنش شیمیایی:\u003C\u002Fstrong> این اسیدها با فسفر نامحلول (مثلاً فسفات کلسیم) واکنش داده و آن را حل می‌کنند. این واکنش شیمیایی را می‌توان به صورت زیر نشان داد:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$ Ca_3(PO_4)_2 + 4H^+ \\rightarrow 3Ca^{2+} + 2H_2PO_4^- $\u003C\u002Fspan>\u003Cbr>\r\n\u003Cstrong>توضیح:\u003C\u002Fstrong> در این معادله، فسفات کلسیم نامحلول (سمت چپ) در اثر اسید ترشح‌شده توسط قارچ، به یون‌های کلسیم و فسفات قابل جذب برای گیاه (سمت راست) تبدیل می‌شود.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>مرحله ۴: انتقال:\u003C\u002Fstrong> گیاه این فسفر حل‌شده و آماده را از طریق ریشه‌های خود جذب می‌کند. در مورد قارچ‌های میکوریزایی، خود قارچ فسفر را جذب کرده و مستقیماً به ریشه گیاه انتقال می‌دهد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">کاربرد در باغچه و مزرعه: یک کود زیستی قدرتمند\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>امروزه از دانش فسفرزدایی در تولید \u003Cstrong>کودهای زیستی\u003C\u002Fstrong> استفاده می‌شود. در این کودها، قارچ‌های فسفرزدا به صورت غلیظ‌شده و فعال وجود دارند. کشاورزان و باغداران می‌توانند این کودها را به خاک اضافه کنند. با رشد این قارچ‌ها در خاک، آن‌ها به طور مداوم و طبیعی فسفر مورد نیاز گیاهان را تأمین می‌کنند. این کار چند مزیت بزرگ دارد:\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cul>\r\n \u003Cli>کاهش چشمگیر مصرف کودهای شیمیایی فسفره و صرفه‌جویی در هزینه.\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>جلوگیری از آلودگی آب‌های زیرزمینی به دلیل کاهش نشت کودهای شیمیایی.\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>افزایش طبیعی حاصلخیزی خاک در بلندمدت.\u003C\u002Fli>\r\n \u003Cli>کمک به رشد گیاهان سالم‌تر و مقاوم‌تر.\u003C\u002Fli>\r\n\u003C\u002Ful>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>مثال عملی:\u003C\u002Fstrong> یک باغدار برای پرورش گوجه‌فرنگی، به جای استفاده تنها از کود شیمیایی، از یک کود زیستی حاوی قارچ‌های \u003Cem>آسپرژیلوس\u003C\u002Fem> و \u003Cem>پنیسیلیوم\u003C\u002Fem> استفاده می‌کند. این قارچ‌ها در خاک فعال شده و فسفر نامحلول را برای گیاهان گوجه‌فرنگی آزاد می‌کنند. نتیجه، محصولی با ریشه‌های قوی‌تر، میوه‌های درشت‌تر و سلامت کلی بهتر گیاه است.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">پرسش‌های رایج درباره فسفرزدایی\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>آیا این قارچ‌ها برای گیاه یا انسان مضر هستند؟\u003C\u002Fstrong>\r\n\r\n\u003Cp style=\"margin-bottom: 0; padding-top: 8px\">خیر. قارچ‌های مورد استفاده در فرآیند فسفرزدایی، از انواع مفید و غیربیماری‌زا هستند. آن‌ها با گیاهان رابطه همزیستی داشته و برای انسان کاملاً بی‌ضرر می‌باشند.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>آیا در همه خاک‌ها می‌توان از این قارچ‌ها استفاده کرد؟\u003C\u002Fstrong>\r\n\r\n\u003Cp style=\"margin-bottom: 0; padding-top: 8px\">کارایی این قارچ‌ها به شرایط خاک بستگی دارد. آن‌ها در خاک‌های با pH خنثی تا کمی اسیدی و خاک‌های دارای ماده آلی کافی، بهترین عملکرد را دارند. خاک‌های بسیار قلیایی یا بسیار فقیر ممکن است برای فعالیت آن‌ها چالش‌برانگیز باشد.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>آیا فسفرزدایی جایگزین کامل کودهای شیمیایی می‌شود؟\u003C\u002Fstrong>\r\n\r\n\u003Cp style=\"margin-bottom: 0; padding-top: 8px\">در حال حاضر، خیر. این فناوری بیشتر به عنوان یک مکمل بسیار قدرتمند و راهکاری برای کاهش مصرف کودهای شیمیایی شناخته می‌شود. در کشاورزی پایدار، ترکیب کودهای زیستی با مقادیر کمتر کود شیمیایی، بهترین نتیجه را به همراه دارد.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fffdf3; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #24292f; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>جمع‌بندی\u003C\u002Fstrong>\r\n\r\n\u003Cp style=\"margin-bottom: 0; padding-top: 8px\">فسفرزدایی یک فرآیند طبیعی و هوشمندانه است که در آن قارچ‌های سودمند، نقش واسطه و تسهیل‌گر را در تغذیه گیاهان ایفا می‌کنند. با درک و به کارگیری این فرآیند، می‌توانیم گام بزرگی در جهت کشاورزی پایدارتر، سالم‌تر و دوستدار محیط زیست برداریم. این همکاری شگفت‌انگیز بین قارچ‌ها و گیاهان، نمونه‌ای از تعادل زیبای طبیعت است که با دانش می‌توانیم از آن بهره‌مند شویم.\u003C\u002Fp>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">پاورقی\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Csup>1\u003C\u002Fsup> قارچ‌های فسفرزدا (Phosphate Solubilizing Fungi - PSF)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>2\u003C\u002Fsup> ریزوسی (Rhizosphere): ناحیه‌ای از خاک که تحت تأثیر مستقیم ریشه گیاه و میکروارگانیسم‌های همزیست با آن قرار دارد.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>3\u003C\u002Fsup> میکوریزایی (Mycorrhizal): قارچ‌هایی که با ریشه بیشتر گیاهان رابطه همزیستی ایجاد می‌کنند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 20px\">\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">فسفرزدایی\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">قارچ‌های مفید خاک\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">کود زیستی\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">تغذیه گیاهان\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">کشاورزی پایدار\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n",[15,16],"فسفرزدایی","Phosphorus Solubilization",0,1,202,"2025-09-30 12:56:09","2026-09-10 22:17:43","ندا","بنی هاشمی","فسفرزدایی-تبدیل-فسفر-نامحلول-به-شکل-قابل-جذب-توسط-قارچها","کپسول آموزشی","1404\u002F07\u002F8","22:17 1405\u002F06\u002F19",{"status":18,"data":29},[30,69,129,147,167],{"id":18,"title":31,"list_order":18,"items":32},"آشنایی",[33,38,42,46,53,57,61,65],{"id":34,"link":35,"type":36,"slug":12,"title":37},8,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F8","content","قوانین و مقررات",{"id":39,"link":40,"type":36,"slug":12,"title":41},9,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F9","پرسش های متداول",{"id":43,"link":44,"type":36,"slug":12,"title":45},12,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F12","راهنمای عضویت",{"id":47,"link":48,"type":49,"slug":50,"handler":51,"title":52},132,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fmakemoney","special","makemoney","makeMoney","درآمدزایی در گاما",{"id":54,"link":55,"type":36,"slug":12,"title":56},13,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F13","راهنمای دبیران",{"id":58,"link":59,"type":36,"slug":12,"title":60},15,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F15","راهنمای دانش آموزان",{"id":62,"link":63,"type":36,"slug":12,"title":64},141,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F141","تغییرات اخیر",{"id":66,"link":67,"type":36,"slug":12,"title":68},69,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F69","نرم افزارهای كاربردی",{"id":70,"title":71,"list_order":18,"items":72},2,"المپیادها",[73,77,81,85,89,93,97,101,105,109,113,117,121,125],{"id":74,"link":75,"type":36,"slug":12,"title":76},4,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F4","المپیاد ریاضی",{"id":78,"link":79,"type":36,"slug":12,"title":80},19,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F19","المپیاد فیزیک",{"id":82,"link":83,"type":36,"slug":12,"title":84},20,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F20","المپیاد شیمی",{"id":86,"link":87,"type":36,"slug":12,"title":88},21,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F21","المپیاد زیست شناسی",{"id":90,"link":91,"type":36,"slug":12,"title":92},22,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F22","المپیاد کامپیوتر",{"id":94,"link":95,"type":36,"slug":12,"title":96},23,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F23","المپیاد نجوم",{"id":98,"link":99,"type":36,"slug":12,"title":100},24,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F24","المپیاد ادبی",{"id":102,"link":103,"type":36,"slug":12,"title":104},25,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F25","المپیاد سلول‌های بنیادی",{"id":106,"link":107,"type":36,"slug":12,"title":108},95,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F95","المپیاد جغرافیا",{"id":110,"link":111,"type":36,"slug":12,"title":112},114,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F114","المپیاد علوم زمین",{"id":114,"link":115,"type":36,"slug":12,"title":116},115,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F115","المپیاد مدیریت، اقتصاد و حکمرانی",{"id":118,"link":119,"type":36,"slug":12,"title":120},140,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F140","المپیاد سواد رسانه‌ای",{"id":122,"link":123,"type":36,"slug":12,"title":124},136,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F136","المپیاد نانو",{"id":126,"link":127,"type":36,"slug":12,"title":128},151,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F151","المپیاد هوش مصنوعی",{"id":130,"title":131,"list_order":18,"items":132},3,"نمونه و تیزهوشان",[133,137,142],{"id":134,"link":135,"type":36,"slug":12,"title":136},26,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F26","آزمون ورودی پایه چهارم",{"id":138,"link":139,"type":49,"slug":140,"handler":140,"title":141},27,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas6","khas6","آزمون ورودی پایه هفتم",{"id":143,"link":144,"type":49,"slug":145,"handler":145,"title":146},28,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas9","khas9","آزمون ورودی پايه دهم",{"id":148,"title":149,"list_order":18,"items":150},7,"کتابهای درسی",[151,155,159,163],{"id":152,"link":153,"type":36,"slug":12,"title":154},43,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F43","دوره دبستان",{"id":156,"link":157,"type":36,"slug":12,"title":158},48,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F48","دوره اول متوسطه",{"id":160,"link":161,"type":36,"slug":12,"title":162},49,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F49","دوره دوم متوسطه",{"id":164,"link":165,"type":36,"slug":12,"title":166},50,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F50","بارم بندی دروس",{"id":34,"title":168,"list_order":34,"items":169},"پیشنهاد ویژه",[170,175,180,185,190,195,200,203,207,211,215],{"id":171,"link":172,"type":49,"slug":173,"handler":173,"title":174},108,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang6th","hamahang6th","امتحانات هماهنگ ششم",{"id":176,"link":177,"type":49,"slug":178,"handler":178,"title":179},71,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang9th","hamahang9th","امتحانات هماهنگ نهم",{"id":181,"link":182,"type":49,"slug":183,"handler":183,"title":184},147,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei10th","nahaei10th","امتحان نهایی دهم",{"id":186,"link":187,"type":49,"slug":188,"handler":188,"title":189},148,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei11th","nahaei11th","امتحان نهایی یازدهم",{"id":191,"link":192,"type":49,"slug":193,"handler":193,"title":194},94,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei12th","nahaei12th","امتحان نهایی دوازدهم",{"id":196,"link":197,"type":36,"slug":198,"title":199},68,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkonkur","konkur","بیست‌وسه سال کنکور سراسری",{"id":5,"link":201,"type":36,"slug":12,"title":202},"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F67","ويژه نامه نوبت دوم",{"id":204,"link":205,"type":36,"slug":12,"title":206},64,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F64","آزمون‌های نوبت دوم",{"id":208,"link":209,"type":36,"slug":12,"title":210},78,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F78","آزمون‌های نوبت اول",{"id":212,"link":213,"type":36,"slug":12,"title":214},90,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F90","آزمون سنجش آغازین",{"id":216,"link":217,"type":218,"slug":219,"title":220},173,"https:\u002F\u002Fhelpcenter.gama.ir\u002Fevent-timeline","link","تقویم-آموزشی","تقویم آموزشی",{"tests":222,"papers":223,"files":224,"questions":225,"exams":226,"tutorials":227,"blogs":228},[],[],[],[],[],[],[229,238,246,254,262,270,278,286,294,302,310,318],{"id":230,"title":231,"cat":10,"pic":232,"up_date":233,"title_url":234,"url":235,"legacy_url":236,"cat_title":25,"update_jalali":237},3731,"هم‌ایستایی: حفظ ثبات محیط داخلی بدن","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F9iXbvMJjqlH6k4nQppkW_200.png","2026-09-12 15:01:04","همایستایی-حفظ-ثبات-محیط-داخلی-بدن","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F3731\u002Fهمایستایی-حفظ-ثبات-محیط-داخلی-بدن","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F3731\u002Fهمایستایی-حفظ-ثبات-محیط-داخلی-بدن","1405\u002F06\u002F21",{"id":239,"title":240,"cat":10,"pic":241,"up_date":242,"title_url":243,"url":244,"legacy_url":245,"cat_title":25,"update_jalali":237},3732,"اسمز: انتشار آب از غشای نیمه‌تراوا از محلول رقیق به غلیظ","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FdJdbgipUn4mPEfTrB08x_200.png","2026-09-12 14:58:38","اسمز-انتشار-آب-از-غشای-نیمهتراوا-از-محلول-رقیق-به-غلیظ","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F3732\u002Fاسمز-انتشار-آب-از-غشای-نیمهتراوا-از-محلول-رقیق-به-غلیظ","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F3732\u002Fاسمز-انتشار-آب-از-غشای-نیمهتراوا-از-محلول-رقیق-به-غلیظ",{"id":247,"title":248,"cat":10,"pic":249,"up_date":250,"title_url":251,"url":252,"legacy_url":253,"cat_title":25,"update_jalali":237},3733,"فشار اسمزی: فشار لازم برای توقف جریان آب به سمت محلول غلیظ‌تر","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F0W3IiaJ7LtzK4wctqfCx_200.png","2026-09-12 14:56:23","فشار-اسمزی-فشار-لازم-برای-توقف-جریان-آب-به-سمت-محلول-غلیظتر","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F3733\u002Fفشار-اسمزی-فشار-لازم-برای-توقف-جریان-آب-به-سمت-محلول-غلیظتر","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F3733\u002Fفشار-اسمزی-فشار-لازم-برای-توقف-جریان-آب-به-سمت-محلول-غلیظتر",{"id":255,"title":256,"cat":10,"pic":257,"up_date":258,"title_url":259,"url":260,"legacy_url":261,"cat_title":25,"update_jalali":237},3734,"تنظیم اسمزی: کنترل تعادل آب و املاح در بدن","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FdjpcWnJPio9zHu2Zu819_200.png","2026-09-12 14:54:21","تنظیم-اسمزی-کنترل-تعادل-آب-و-املاح-در-بدن","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F3734\u002Fتنظیم-اسمزی-کنترل-تعادل-آب-و-املاح-در-بدن","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F3734\u002Fتنظیم-اسمزی-کنترل-تعادل-آب-و-املاح-در-بدن",{"id":263,"title":264,"cat":10,"pic":265,"up_date":266,"title_url":267,"url":268,"legacy_url":269,"cat_title":25,"update_jalali":237},3735,"کلیه: اندام اصلی دفع مواد زائد و تنظیم اسمزی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FuThvRxcaI9mEGeMl4cm6_200.png","2026-09-12 14:52:30","کلیه-اندام-اصلی-دفع-مواد-زائد-و-تنظیم-اسمزی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F3735\u002Fکلیه-اندام-اصلی-دفع-مواد-زائد-و-تنظیم-اسمزی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F3735\u002Fکلیه-اندام-اصلی-دفع-مواد-زائد-و-تنظیم-اسمزی",{"id":271,"title":272,"cat":10,"pic":273,"up_date":274,"title_url":275,"url":276,"legacy_url":277,"cat_title":25,"update_jalali":237},3736,"نفرون: واحد عملکردی کلیه برای تشکیل ادرار","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FxGT0Qk28RpxpXFZTWc19_200.png","2026-09-12 14:35:41","نفرون-واحد-عملکردی-کلیه-برای-تشکیل-ادرار","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F3736\u002Fنفرون-واحد-عملکردی-کلیه-برای-تشکیل-ادرار","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F3736\u002Fنفرون-واحد-عملکردی-کلیه-برای-تشکیل-ادرار",{"id":279,"title":280,"cat":10,"pic":281,"up_date":282,"title_url":283,"url":284,"legacy_url":285,"cat_title":25,"update_jalali":237},3737,"گلومرول: توده مویرگی در نفرون برای فیلتراسیون خون","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FPyuLm0JHJGS0Ji81UrMY_200.png","2026-09-12 14:32:52","گلومرول-توده-مویرگی-در-نفرون-برای-فیلتراسیون-خون","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F3737\u002Fگلومرول-توده-مویرگی-در-نفرون-برای-فیلتراسیون-خون","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F3737\u002Fگلومرول-توده-مویرگی-در-نفرون-برای-فیلتراسیون-خون",{"id":287,"title":288,"cat":10,"pic":289,"up_date":290,"title_url":291,"url":292,"legacy_url":293,"cat_title":25,"update_jalali":237},3738,"کپسول بومن: ساختار کیسه‌ای پوشاننده گلومرول","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FJgT7E1yblUZTtSMC3Fce_200.png","2026-09-12 14:31:01","کپسول-بومن-ساختار-کیسهای-پوشاننده-گلومرول","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F3738\u002Fکپسول-بومن-ساختار-کیسهای-پوشاننده-گلومرول","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F3738\u002Fکپسول-بومن-ساختار-کیسهای-پوشاننده-گلومرول",{"id":295,"title":296,"cat":10,"pic":297,"up_date":298,"title_url":299,"url":300,"legacy_url":301,"cat_title":25,"update_jalali":237},3739,"لوله‌های کلیوی: لوله‌های پیچیده برای بازجذب و ترشح","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F0ItnB4ukMXnshflJZQHh_200.png","2026-09-12 14:28:50","لولههای-کلیوی-لولههای-پیچیده-برای-بازجذب-و-ترشح","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F3739\u002Fلولههای-کلیوی-لولههای-پیچیده-برای-بازجذب-و-ترشح","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F3739\u002Fلولههای-کلیوی-لولههای-پیچیده-برای-بازجذب-و-ترشح",{"id":303,"title":304,"cat":10,"pic":305,"up_date":306,"title_url":307,"url":308,"legacy_url":309,"cat_title":25,"update_jalali":237},3740,"شریان کلیوی: ورود خون به کلیه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F8fP12HdZJA7rR9ilv8qK_200.png","2026-09-12 14:26:41","شریان-کلیوی-ورود-خون-به-کلیه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F3740\u002Fشریان-کلیوی-ورود-خون-به-کلیه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F3740\u002Fشریان-کلیوی-ورود-خون-به-کلیه",{"id":311,"title":312,"cat":10,"pic":313,"up_date":314,"title_url":315,"url":316,"legacy_url":317,"cat_title":25,"update_jalali":237},3741,"سیاهرگ کلیوی: خروج خون تصفیه‌شده از کلیه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FWl2kk03k78ARyr5UkNqG_200.png","2026-09-12 14:25:03","سیاهرگ-کلیوی-خروج-خون-تصفیهشده-از-کلیه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F3741\u002Fسیاهرگ-کلیوی-خروج-خون-تصفیهشده-از-کلیه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F3741\u002Fسیاهرگ-کلیوی-خروج-خون-تصفیهشده-از-کلیه",{"id":319,"title":320,"cat":10,"pic":321,"up_date":322,"title_url":323,"url":324,"legacy_url":325,"cat_title":25,"update_jalali":237},3742,"حابس: ناحیه ورود و خروج عروق و حالب در کلیه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FKxZ60Gab39l5G5tp3TXo_200.png","2026-09-12 14:22:35","حابس-ناحیه-ورود-و-خروج-عروق-و-حالب-در-کلیه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F3742\u002Fحابس-ناحیه-ورود-و-خروج-عروق-و-حالب-در-کلیه","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F3742\u002Fحابس-ناحیه-ورود-و-خروج-عروق-و-حالب-در-کلیه"]