[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"blogPost-3795":3,"categoryMenus":26,"$f1p73tid0vh082":220},{"id":4,"section":5,"base":6,"course":7,"lesson":8,"title":9,"cat":10,"pic":11,"info_graphic":12,"podcast":12,"body":13,"tags":14,"metadata":12,"featured":7,"status":5,"views":16,"subdate":17,"up_date":18,"first_name":19,"last_name":20,"avatar":21,"title_url":22,"cat_title":23,"subdate_jalali":24,"update_jalali":25},3795,1,60,0,126,"عواملی که در خرد شدن سنگ‌ها اثرگذارند",14098,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FF0uvwKEgX4j1z9MtqgZv_800.png",null,"\u003Cdiv aria-label=\"عواملی که در خرد شدن سنگ‌ها اثرگذارند\" dir=\"rtl\" id=\"microecon-article\" role=\"article\" style=\"background: #ffffff; box-sizing: border-box; color: #667085; font-family: IRANSans,Tahoma,Arial,sans-serif; line-height: 1.8; max-width: 980px; padding: 16px; width: 100%; word-break: break-word\">\r\n\u003Ch2 style=\"color: #344054; font-size: 22px; font-weight: 800\">عواملی که در خرد شدن سنگ‌ها اثرگذارند\u003C\u002Fh2>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"color: #667085; font-size: 13px; margin-top: 4px; opacity: .95\">بررسی فرآیندهای فیزیکی و شیمیایی که سنگ‌های سخت را به ذرات ریز تبدیل می‌کنند\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff8e1; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #667085; margin-bottom: 14px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 14px; padding: 12px 14px\">فرآیند خرد شدن سنگ‌ها\u003Csup>۱\u003C\u002Fsup>، که به آن هوازدگی\u003Csup>۲\u003C\u002Fsup> نیز می‌گویند، پایه‌ای برای شکل‌گیری خاک و تغییر چهرهٔ سیارهٔ ما است. این مقاله به‌طور جامع به بررسی عوامل مؤثر در این پدیده می‌پردازد؛ از تأثیر نوسان دما و نفوذ آب گرفته تا عمل شیمیایی اکسیژن و موجودات زنده. کلیدواژه‌های مهم این حوزه شامل هوازدگی فیزیکی، هوازدگی شیمیایی، هوازدگی زیستی، فرسایش\u003Csup>۳\u003C\u002Fsup> و چرخهٔ سنگ\u003Csup>۴\u003C\u002Fsup> است.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">هوازدگی فیزیکی: شکستن مکانیکی سنگ‌ها\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>هوازدگی فیزیکی به فرآیندی گفته می‌شود که در آن سنگ‌ها بدون تغییر در ترکیب شیمیایی‌شان، به قطعات کوچک‌تر خرد می‌شوند. این فرآیند عمدتاً در نتیجهٔ اعمال نیروهای فیزیکی رخ می‌دهد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv aria-label=\"انواع اصلی هوازدگی فیزیکی\" role=\"region\" style=\"-webkit-overflow-scrolling: touch; border-radius: 12px; border: 1px solid #e5e7eb; box-sizing: border-box; margin-bottom: 8px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 8px; overflow: auto; padding: 0\">\r\n\u003Ctable cellspacing=\"0\" style=\"border-collapse: collapse; box-sizing: border-box; min-width: 600px; width: 100%\">\r\n \u003Cthead>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">عامل\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">شرح فرآیند\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">مثال عینی\u003C\u002Fth>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Fthead>\r\n \u003Ctbody>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong>انبساط و انقباض ناشی از گرما و سرما\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">سنگ‌ها از کانی‌های مختلف با ضریب انبساط متفاوت ساخته شده‌اند. گرمای روز باعث انبساط آن‌ها و سرمای شب باعث انقباض می‌شود. این چرخه‌های مکرر در نهایت باعث خستگی\u003Csup>۵\u003C\u002Fsup> و ترک‌خوردگی سنگ می‌شود.\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">در بیابان‌ها که اختلاف دمای روز و شب ممکن است به \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">40\u003C\u002Fspan> درجه سانتی‌گراد برسد، پوسته‌پوسته شدن سنگ‌ها به وضوح دیده می‌شود.\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong>انجماد و ذوب آب\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">وقتی آب به درون ترک‌های سنگ نفوذ می‌کند و منجمد می‌شود، حجم آن حدود \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; vertical-align: baseline\">9%\u003C\u002Fspan> افزایش می‌یابد. این افزایش حجم فشار بسیار زیادی به دیواره‌های ترک وارد کرده و سنگ را می‌شکافد.\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">شکافتن سنگفرش خیابان‌ها در زمستان‌های سرد یا تشکیل تالوس\u003Csup>۶\u003C\u002Fsup> در پای کوهستان‌ها.\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong>رشد بلورهای نمک\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">آب شور به درون سنگ نفوذ می‌کند. با تبخیر آب، بلورهای نمک در منافذ سنگ تشکیل می‌شوند. رشد این بلورها، مشابه یخ، فشار از درون به سنگ وارد می‌کند.\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">تخریب سنگ‌نماهای ساختمان‌ها در نزدیکی دریا یا مناطق بیابانی با خاک شور.\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong>فشار زدایی\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">سنگ‌های عمقی که تحت فشار زیاد لایه‌های فوقانی تشکیل شده‌اند، با فرسایش این لایه‌ها و کاهش فشار، به سمت بیرون منبسط شده و به صورت لایه‌لایه جدا می‌شوند.\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">پوسته‌پوسته شدن سنگ‌های گرانیتی در کوه‌های مرتفع، شبیه پوست پیاز.\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Ftbody>\r\n\u003C\u002Ftable>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fff7e6; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #7a5200; font-size: 13px; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>یک آزمایش ساده:\u003C\u002Fstrong> یک بطری شیشه‌ای کاملاً پر از آب را در فریزر بگذارید. پس از انجماد آب، بطری می‌ترکد. این دقیقاً شبیه عمل انجماد آب در شکاف سنگ‌ها است، با این تفاوت که فرآیند در طبیعت بارها و بارها تکرار می‌شود.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">هوازدگی شیمیایی: دگرگونی ترکیب سنگ\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>هوازدگی شیمیایی زمانی رخ می‌دهد که ترکیب شیمیایی سنگ‌ها تغییر کند و به موادی با ثبات بیشتر در شرایط سطح زمین تبدیل شوند. آب و اکسیژن نقش اصلی را در این فرآیند ایفا می‌کنند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv aria-label=\"انواع اصلی هوازدگی شیمیایی\" role=\"region\" style=\"-webkit-overflow-scrolling: touch; border-radius: 12px; border: 1px solid #e5e7eb; box-sizing: border-box; margin-bottom: 8px; margin-left: 16px; margin-right: 16px; margin-top: 8px; overflow: auto; padding: 0\">\r\n\u003Ctable cellspacing=\"0\" style=\"border-collapse: collapse; box-sizing: border-box; min-width: 600px; width: 100%\">\r\n \u003Cthead>\r\n  \u003Ctr>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">نوع واکنش\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">شرح فرآیند\u003C\u002Fth>\r\n   \u003Cth style=\"box-sizing: border-box; text-align: right; padding: 10px 12px; background: #24292f; color: #ffffff; font-size: 13px; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #1f2328; : \">اثر بر سنگ\u003C\u002Fth>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Fthead>\r\n \u003Ctbody>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong>اکسیداسیون\u003Csup>۷\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">واکنش اکسیژن با کانی‌های موجود در سنگ، به ویژه آنهایی که حاوی آهن هستند. این واکنش اکسید تولید می‌کند که ضعیف‌تر و نرم‌تر است.\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">سنگ‌های حاوی آهن رنگ قرمز یا قهوه‌ای به خود می‌گیرند (زنگ‌زدگی) و سست می‌شوند. فرمول ساده: \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$4Fe + 3O_2 \\rightarrow 2Fe_2O_3$\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #f8fafc; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong>حل‌شدگی\u003Csup>۸\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">بعضی از کانی‌ها، مانند کلسیت\u003Csup>۹\u003C\u002Fsup> (سنگ آهک)، مستقیماً در آب باران که کمی اسیدی است حل می‌شوند.\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">ایجاد غارهای آهکی و حفره در سطح سنگ‌های آهکی. فرمول: \u003Cspan style=\"direction: ltr; display: inline-block; unicode-bidi: isolate; vertical-align: baseline; white-space: nowrap\">$CaCO_3 + H_2O + CO_2 \\rightarrow Ca(HCO_3)_2$\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n  \u003Ctr style=\"background: #ffffff; : \">\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">\u003Cstrong>هیدرولیز\u003Csup>۱۰\u003C\u002Fsup>\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">واکنش شیمیایی بین کانی‌های سیلیکاته\u003Csup>۱۱\u003C\u002Fsup> (مانند فلدسپات\u003Csup>۱۲\u003C\u002Fsup>) و یون‌های هیدروژن موجود در آب اسیدی. این واکنش کانی‌های رسی\u003Csup>۱۳\u003C\u002Fsup> و نمک‌های محلول تولید می‌کند.\u003C\u002Ftd>\r\n   \u003Ctd style=\"border-bottom: 1px solid #edf2f7; box-sizing: border-box; color: #667085; padding: 10px 12px; text-align: right\">تبدیل گرانیت سخت به کانی‌های رسی نرم، که پایهٔ اصلی تشکیل خاک است.\u003C\u002Ftd>\r\n  \u003C\u002Ftr>\r\n \u003C\u002Ftbody>\r\n\u003C\u002Ftable>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">نقش مؤثر موجودات زنده در خردایش سنگ‌ها\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>گیاهان، جانوران و حتی میکروارگانیسم‌ها به طرق مختلف در خرد کردن سنگ‌ها مشارکت دارند. این فرآیند که هوازدگی زیستی\u003Csup>۱۴\u003C\u002Fsup> نامیده می‌شود، اغلب ترکیبی از عوامل فیزیکی و شیمیایی است.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>ریشه‌های گیاهان:\u003C\u002Fstrong> ریشه‌های درختان و گیاهان دیگر به‌طور فیزیکی به درون ترک‌های سنگ نفوذ کرده و با رشد خود، آن‌ها را گسترده‌تر می‌کنند. این عمل مشابه گوه‌ای است که برای شکافتن چوب استفاده می‌شود.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>جانوران حفار:\u003C\u002Fstrong> کرم‌های خاکی، مورچه‌ها و جوندگان با حفر تونل‌ها یا لانه، سنگ‌های کوچک را جابه‌جا کرده و مسیر را برای نفوذ آب و هوا به لایه‌های زیرین سنگ بستر\u003Csup>۱۵\u003C\u002Fsup> هموار می‌کنند.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cp>\u003Cstrong>میکروارگانیسم‌ها:\u003C\u002Fstrong> باکتری‌ها و قارچ‌ها با ترشح اسیدها و مواد شیمیایی مختلف، باعث تجزیه‌ی شیمیایی کانی‌های سنگ می‌شوند. برای مثال، باکتری‌های اکسیدکنندهٔ گوگرد، اسید سولفوریک تولید می‌کنند که بر سنگ‌ها اثر می‌گذارد.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">از ذرات سنگ تا تشکیل خاک: یک سفر عملی\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp>خرد شدن سنگ‌ها تنها آغاز یک داستان طولانی است. این ذرات ریز، که به آن‌ها رسوب\u003Csup>۱۶\u003C\u002Fsup> گفته می‌شود، توسط عوامل فرسایش مانند آب، باد و یخچال‌های طبیعی جابه‌جا می‌شوند. پس از تهنشین شدن، این مواد بستر اولیه برای تشکیل خاک را فراهم می‌کنند. خاک تنها مخلوطی از ذرات معدنی نیست، بلکه با افزوده شدن مواد آلی (مانند بقایای گیاهان و جانوران)، آب و هوا، به یک محیط زنده و پیچیده تبدیل می‌شود که حیات بر روی آن امکان‌پذیر می‌گردد. بنابراین، هوازدگی سنگ‌ها اولین و حیاتی‌ترین مرحله در چرخهٔ سنگ و شکل‌گیری محیط زیست است.\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">پرسش‌های متداول و تصورات نادرست\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سوال:\u003C\u002Fstrong> آیا هوازدگی با فرسایش یکسان است؟\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 8px\">\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> خیر. این دو مفهوم مرتبط اما متفاوت هستند. \u003Cstrong>هوازدگی\u003C\u002Fstrong> فرآیند تجزیه و خرد شدن سنگ در \u003Cem>محل تشکیل\u003C\u002Fem> آن است. اما \u003Cstrong>فرسایش\u003C\u002Fstrong> شامل جابه‌جایی و حمل مواد حاصل از هوازدگی توسط عواملی مانند آب، باد یا یخ است. هوازدگی سنگ را آمادهٔ فرسایش می‌کند.\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سوال:\u003C\u002Fstrong> کدام نوع هوازدگی مهم‌تر است؟\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 8px\">\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> اهمیت هر یک به شرایط محیطی بستگی دارد. هوازدگی فیزیکی در محیط‌های سرد و خشک (مانند بیابان‌ها و قله‌های کوه) غالب است. در مقابل، هوازدگی شیمیایی در محیط‌های گرم و مرطوب (مانند جنگل‌های بارانی) با سرعت بسیار بیشتری عمل می‌کند و نقش اصلی را ایفا می‌نماید.\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #f8fafc; border-radius: 12px; border: 1px solid #e2e8f0; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>سوال:\u003C\u002Fstrong> آیا این فرآیندها فقط به طبیعت محدود می‌شوند؟\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 8px\">\u003Cstrong>پاسخ:\u003C\u002Fstrong> خیر. انسان‌ها نیز به طور ناخواسته این فرآیندها را تسریع می‌کنند. آلودگی هوا (تولید باران‌های اسیدی) هوازدگی شیمیایی را شدت می‌بخشد و ساخت‌وسازها می‌توانند سنگ بستر را در معرض عوامل هوازدگی قرار دهند.\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"background: #fffdf3; border-radius: 12px; border: 1px solid #ffb600; color: #24292f; padding: 12px 14px\">\u003Cstrong>جمع‌بندی:\u003C\u002Fstrong> خرد شدن سنگ‌ها نتیجهٔ تعامل پیچیده‌ای بین عوامل فیزیکی (مانند دما، یخ‌زدگی، بلور نمک)، عوامل شیمیایی (مانند اکسیژن، آب اسیدی) و عوامل زیستی (مانند ریشه‌های گیاهان و میکروب‌ها) است. این فرآیند که هوازدگی نام دارد، نه تنها منجر به تغییر چهرهٔ زمین می‌شود، بلکه اساس تشکیل خاک و در نتیجه، امکان حیات بر روی کرهٔ زمین را فراهم می‌آورد. سرعت و نوع هوازدگی مستقیماً تحت تأثیر شرایط آب‌وهوایی منطقه قرار دارد.\u003C\u002Fdiv>\r\n\r\n\u003Ch3 style=\"border-bottom: 2px solid #ffb600; color: #344054; font-size: 18px; margin-bottom: 16px; margin-left: 8px; margin-right: 8px; margin-top: 16px; padding: 0 0 6px 0\">پاورقی\u003C\u002Fh3>\r\n\r\n\u003Cp style=\"font-size: 14px\">\u003Csup>۱\u003C\u002Fsup> خرد شدن سنگ‌ها (Rock Fragmentation)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>۲\u003C\u002Fsup> هوازدگی (Weathering)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>۳\u003C\u002Fsup> فرسایش (Erosion)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>۴\u003C\u002Fsup> چرخهٔ سنگ (Rock Cycle)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>۵\u003C\u002Fsup> خستگی (Fatigue)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>۶\u003C\u002Fsup> تالوس (Talus): توده‌ای از سنگ‌های خرد شده در پای صخره‌ها.\u003Cbr>\r\n\u003Csup>۷\u003C\u002Fsup> اکسیداسیون (Oxidation)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>۸\u003C\u002Fsup> حل‌شدگی (Dissolution)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>۹\u003C\u002Fsup> کلسیت (Calcite)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>۱۰\u003C\u002Fsup> هیدرولیز (Hydrolysis)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>۱۱\u003C\u002Fsup> سیلیکاته (Silicate)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>۱۲\u003C\u002Fsup> فلدسپات (Feldspar)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>۱۳\u003C\u002Fsup> رسی (Clay)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>۱۴\u003C\u002Fsup> هوازدگی زیستی (Biological Weathering)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>۱۵\u003C\u002Fsup> سنگ بستر (Bedrock)\u003Cbr>\r\n\u003Csup>۱۶\u003C\u002Fsup> رسوب (Sediment)\u003C\u002Fp>\r\n\r\n\u003Cdiv style=\"margin-top: 20px\">\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">هوازدگی فیزیکی\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">هوازدگی شیمیایی\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">فرسایش\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">چرخه سنگ\u003C\u002Fspan>\u003Cspan style=\"background: #fff3c4; border-radius: 999px; color: #24292f; display: inline-block; font-size: 12px; line-height: 1; padding: 4px 8px; vertical-align: baseline\">تشکیل خاک\u003C\u002Fspan>\u003C\u002Fdiv>\r\n\u003C\u002Fdiv>\r\n",[15],"عوامل خرد کننده سنگ",3130,"2025-09-27 17:14:46","2026-08-22 21:30:04","واحد تولید","محتوا","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fuser\u002Favatars\u002Fgamaadmin.png","عواملی-که-در-خرد-شدن-سنگها-اثرگذارند","کپسول آموزشی","1404\u002F07\u002F5","21:30 1405\u002F05\u002F31",{"status":5,"data":27},[28,67,127,145,165],{"id":5,"title":29,"list_order":5,"items":30},"آشنایی",[31,36,40,44,51,55,59,63],{"id":32,"link":33,"type":34,"slug":12,"title":35},8,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F8","content","قوانین و مقررات",{"id":37,"link":38,"type":34,"slug":12,"title":39},9,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F9","پرسش های متداول",{"id":41,"link":42,"type":34,"slug":12,"title":43},12,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F12","راهنمای عضویت",{"id":45,"link":46,"type":47,"slug":48,"handler":49,"title":50},132,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fmakemoney","special","makemoney","makeMoney","درآمدزایی در گاما",{"id":52,"link":53,"type":34,"slug":12,"title":54},13,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F13","راهنمای دبیران",{"id":56,"link":57,"type":34,"slug":12,"title":58},15,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F15","راهنمای دانش آموزان",{"id":60,"link":61,"type":34,"slug":12,"title":62},141,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F141","تغییرات اخیر",{"id":64,"link":65,"type":34,"slug":12,"title":66},69,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F69","نرم افزارهای كاربردی",{"id":68,"title":69,"list_order":5,"items":70},2,"المپیادها",[71,75,79,83,87,91,95,99,103,107,111,115,119,123],{"id":72,"link":73,"type":34,"slug":12,"title":74},4,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F4","المپیاد ریاضی",{"id":76,"link":77,"type":34,"slug":12,"title":78},19,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F19","المپیاد فیزیک",{"id":80,"link":81,"type":34,"slug":12,"title":82},20,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F20","المپیاد شیمی",{"id":84,"link":85,"type":34,"slug":12,"title":86},21,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F21","المپیاد زیست شناسی",{"id":88,"link":89,"type":34,"slug":12,"title":90},22,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F22","المپیاد کامپیوتر",{"id":92,"link":93,"type":34,"slug":12,"title":94},23,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F23","المپیاد نجوم",{"id":96,"link":97,"type":34,"slug":12,"title":98},24,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F24","المپیاد ادبی",{"id":100,"link":101,"type":34,"slug":12,"title":102},25,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F25","المپیاد سلول‌های بنیادی",{"id":104,"link":105,"type":34,"slug":12,"title":106},95,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F95","المپیاد جغرافیا",{"id":108,"link":109,"type":34,"slug":12,"title":110},114,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F114","المپیاد علوم زمین",{"id":112,"link":113,"type":34,"slug":12,"title":114},115,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F115","المپیاد مدیریت، اقتصاد و حکمرانی",{"id":116,"link":117,"type":34,"slug":12,"title":118},140,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F140","المپیاد سواد رسانه‌ای",{"id":120,"link":121,"type":34,"slug":12,"title":122},136,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F136","المپیاد نانو",{"id":124,"link":125,"type":34,"slug":12,"title":126},151,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F151","المپیاد هوش مصنوعی",{"id":128,"title":129,"list_order":5,"items":130},3,"نمونه و تیزهوشان",[131,135,140],{"id":132,"link":133,"type":34,"slug":12,"title":134},26,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F26","آزمون ورودی پایه چهارم",{"id":136,"link":137,"type":47,"slug":138,"handler":138,"title":139},27,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas6","khas6","آزمون ورودی پایه هفتم",{"id":141,"link":142,"type":47,"slug":143,"handler":143,"title":144},28,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkhas9","khas9","آزمون ورودی پايه دهم",{"id":146,"title":147,"list_order":5,"items":148},7,"کتابهای درسی",[149,153,157,161],{"id":150,"link":151,"type":34,"slug":12,"title":152},43,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F43","دوره دبستان",{"id":154,"link":155,"type":34,"slug":12,"title":156},48,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F48","دوره اول متوسطه",{"id":158,"link":159,"type":34,"slug":12,"title":160},49,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F49","دوره دوم متوسطه",{"id":162,"link":163,"type":34,"slug":12,"title":164},50,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F50","بارم بندی دروس",{"id":32,"title":166,"list_order":32,"items":167},"پیشنهاد ویژه",[168,173,178,183,188,193,198,202,206,210,214],{"id":169,"link":170,"type":47,"slug":171,"handler":171,"title":172},108,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang6th","hamahang6th","امتحانات هماهنگ ششم",{"id":174,"link":175,"type":47,"slug":176,"handler":176,"title":177},71,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fhamahang9th","hamahang9th","امتحانات هماهنگ نهم",{"id":179,"link":180,"type":47,"slug":181,"handler":181,"title":182},147,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei10th","nahaei10th","امتحان نهایی دهم",{"id":184,"link":185,"type":47,"slug":186,"handler":186,"title":187},148,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei11th","nahaei11th","امتحان نهایی یازدهم",{"id":189,"link":190,"type":47,"slug":191,"handler":191,"title":192},94,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fnahaei12th","nahaei12th","امتحان نهایی دوازدهم",{"id":194,"link":195,"type":34,"slug":196,"title":197},68,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fkonkur","konkur","بیست‌وسه سال کنکور سراسری",{"id":199,"link":200,"type":34,"slug":12,"title":201},67,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F67","ويژه نامه نوبت دوم",{"id":203,"link":204,"type":34,"slug":12,"title":205},64,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F64","آزمون‌های نوبت دوم",{"id":207,"link":208,"type":34,"slug":12,"title":209},78,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F78","آزمون‌های نوبت اول",{"id":211,"link":212,"type":34,"slug":12,"title":213},90,"https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fpage\u002Fshow\u002F90","آزمون سنجش آغازین",{"id":215,"link":216,"type":217,"slug":218,"title":219},173,"https:\u002F\u002Fhelpcenter.gama.ir\u002Fevent-timeline","link","تقویم-آموزشی","تقویم آموزشی",{"tests":221,"papers":222,"files":223,"questions":224,"exams":225,"tutorials":226,"blogs":227},[],[],[],[],[],[],[228,237,245,253,261,269,277,285,293,301,309,317],{"id":229,"title":230,"cat":10,"pic":231,"up_date":232,"title_url":233,"url":234,"legacy_url":235,"cat_title":23,"update_jalali":236},2991,"متغیرهای کنترل‌شده","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FNSGtY3qI4fCkTihiAxKN_200.png","2026-08-28 16:12:03","متغیرهای-کنترلشده","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F2991\u002Fمتغیرهای-کنترلشده","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F2991\u002Fمتغیرهای-کنترلشده","1405\u002F06\u002F6",{"id":238,"title":239,"cat":10,"pic":240,"up_date":241,"title_url":242,"url":243,"legacy_url":244,"cat_title":23,"update_jalali":236},2992,"سطح تماس با هوا؛ زمان فرود چه رابطه‌ای دارد؟","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FHmOoRKWS0SehlRUfDS9k_200.png","2026-08-28 16:09:29","سطح-تماس-با-هوا-زمان-فرود-چه-رابطهای-دارد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F2992\u002Fسطح-تماس-با-هوا-زمان-فرود-چه-رابطهای-دارد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F2992\u002Fسطح-تماس-با-هوا-زمان-فرود-چه-رابطهای-دارد",{"id":246,"title":247,"cat":10,"pic":248,"up_date":249,"title_url":250,"url":251,"legacy_url":252,"cat_title":23,"update_jalali":236},2997,"نیروی رو به بالا در فرود اجسام","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F7wFJUMpRE15bXqW95N0Z_200.png","2026-08-28 16:06:39","نیروی-رو-به-بالا-در-فرود-اجسام","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F2997\u002Fنیروی-رو-به-بالا-در-فرود-اجسام","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F2997\u002Fنیروی-رو-به-بالا-در-فرود-اجسام",{"id":254,"title":255,"cat":10,"pic":256,"up_date":257,"title_url":258,"url":259,"legacy_url":260,"cat_title":23,"update_jalali":236},3000,"تغییرات مواد چیست؟ انواع تغییرات در طبیعت و زندگی روزمره","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F9zDVedBZwyUW9Cpfalxu_200.png","2026-08-28 15:57:56","تغییرات-مواد-چیست-انواع-تغییرات-در-طبیعت-و-زندگی-روزمره","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F3000\u002Fتغییرات-مواد-چیست-انواع-تغییرات-در-طبیعت-و-زندگی-روزمره","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F3000\u002Fتغییرات-مواد-چیست-انواع-تغییرات-در-طبیعت-و-زندگی-روزمره",{"id":262,"title":263,"cat":10,"pic":264,"up_date":265,"title_url":266,"url":267,"legacy_url":268,"cat_title":23,"update_jalali":236},3003,"دخالت‌های انسان در طبیعت؛ پیامدها و راهکارها","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FXEjgruBszCBKfJrMcLmQ_200.png","2026-08-28 15:54:54","دخالتهای-انسان-در-طبیعت-پیامدها-و-راهکارها","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F3003\u002Fدخالتهای-انسان-در-طبیعت-پیامدها-و-راهکارها","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F3003\u002Fدخالتهای-انسان-در-طبیعت-پیامدها-و-راهکارها",{"id":270,"title":271,"cat":10,"pic":272,"up_date":273,"title_url":274,"url":275,"legacy_url":276,"cat_title":23,"update_jalali":236},3005,"عوامل مؤثر بر سرعت تغییرات شیمیایی و فیزیکی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FO0uXadFghT19yZQZw4gG_200.png","2026-08-28 15:49:46","عوامل-مؤثر-بر-سرعت-تغییرات-شیمیایی-و-فیزیکی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F3005\u002Fعوامل-مؤثر-بر-سرعت-تغییرات-شیمیایی-و-فیزیکی","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F3005\u002Fعوامل-مؤثر-بر-سرعت-تغییرات-شیمیایی-و-فیزیکی",{"id":278,"title":279,"cat":10,"pic":280,"up_date":281,"title_url":282,"url":283,"legacy_url":284,"cat_title":23,"update_jalali":236},3007,"یادداشت برداری؛ بیان دقیق مشاهدات","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002F4TDn48wfuM84wfKdteSS_200.png","2026-08-28 15:47:03","یادداشت-برداری-بیان-دقیق-مشاهدات","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F3007\u002Fیادداشت-برداری-بیان-دقیق-مشاهدات","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F3007\u002Fیادداشت-برداری-بیان-دقیق-مشاهدات",{"id":286,"title":287,"cat":10,"pic":288,"up_date":289,"title_url":290,"url":291,"legacy_url":292,"cat_title":23,"update_jalali":236},3031,"رنگین کمان و تشکیل آن","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FrnlOZmG66AEp3pym5PiE_200.png","2026-08-28 15:44:52","رنگین-کمان-و-تشکیل-آن","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F3031\u002Fرنگین-کمان-و-تشکیل-آن","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F3031\u002Fرنگین-کمان-و-تشکیل-آن",{"id":294,"title":295,"cat":10,"pic":296,"up_date":297,"title_url":298,"url":299,"legacy_url":300,"cat_title":23,"update_jalali":236},3032,"منشور چیست و چه کاربردی دارد؟","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FfECXsyg9HHa4hdDCBftu_200.png","2026-08-28 15:41:33","منشور-چیست-و-چه-کاربردی-دارد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F3032\u002Fمنشور-چیست-و-چه-کاربردی-دارد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F3032\u002Fمنشور-چیست-و-چه-کاربردی-دارد",{"id":302,"title":303,"cat":10,"pic":304,"up_date":305,"title_url":306,"url":307,"legacy_url":308,"cat_title":23,"update_jalali":236},3033,"تجزیه نور چیست و چگونه اتفاق می‌افتد؟","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FWXfupRE1R1OjCwRNNfq4_200.png","2026-08-28 15:38:29","تجزیه-نور-چیست-و-چگونه-اتفاق-میافتد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F3033\u002Fتجزیه-نور-چیست-و-چگونه-اتفاق-میافتد","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F3033\u002Fتجزیه-نور-چیست-و-چگونه-اتفاق-میافتد",{"id":310,"title":311,"cat":10,"pic":312,"up_date":313,"title_url":314,"url":315,"legacy_url":316,"cat_title":23,"update_jalali":236},3034,"ذره‌بین چیست و چگونه کار می‌کند؟","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002Fde5UeHoLAjvSO6sWlw5p_200.png","2026-08-28 15:36:39","ذرهبین-چیست-و-چگونه-کار-میکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F3034\u002Fذرهبین-چیست-و-چگونه-کار-میکند","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F3034\u002Fذرهبین-چیست-و-چگونه-کار-میکند",{"id":318,"title":319,"cat":10,"pic":320,"up_date":321,"title_url":322,"url":323,"legacy_url":324,"cat_title":23,"update_jalali":236},3035,"انواع عدسی و ویژگی‌های آن با مثال ساده","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fuploads\u002Fnews\u002Fthumbnails\u002FvxFbYPQzRdVFxvdYY0T8_200.png","2026-08-28 15:33:23","انواع-عدسی-و-ویژگیهای-آن-با-مثال-ساده","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblogs\u002F3035\u002Fانواع-عدسی-و-ویژگیهای-آن-با-مثال-ساده","https:\u002F\u002Fgama.ir\u002Fblog\u002F3035\u002Fانواع-عدسی-و-ویژگیهای-آن-با-مثال-ساده"]