خوانده: کسی که در دادگاه از او شکایت شده است
خوانده در یک پروندهٔ حقوقی کیست؟
در هر پروندهٔ حقوقی، دو طرف اصلی وجود دارند: یکی «خواهان» و دیگری «خوانده». خواهان کسی است که از شخص دیگری به دادگاه شکایت میکند و خوانده، کسی است که از او شکایت شده است. به عبارت سادهتر، وقتی میگوییم «فلانی از دیگری در دادگاه شکایت کرده»، آن «دیگری» همان خوانده است.
خوانده میتواند یک شخص حقیقی (یک انسان معمولی) باشد یا یک شخص حقوقی (مانند یک مدرسه، شرکت یا سازمان). مهم این است که دادگاه، خوانده را مسئول پاسخگویی به ادعاهای خواهان میداند. برای نمونه، اگر همکلاسی شما بگوید که تو کتابش را قرض گرفتهای و پس نمیدهی، و او از تو به دادگاه شکایت کند، در آن صورت تو خواندهای.
| ویژگی | خواهان | خوانده |
|---|---|---|
| نقش در دعوی | شروعکنندهٔ شکایت | پاسخدهنده به شکایت |
| بار اثبات ادعا | باید ادعای خود را ثابت کند | میتواند دفاعیات خود را ارائه دهد |
| نمونهٔ روزمره | کسی که از همکلاسی خود به خاطر پس ندادن کتاب شکایت میکند | همکلاسی که کتاب را قرض گرفته و پس نداده است |
خوانده در زندگی روزمرهٔ دانشآموزی
فرض کنید در زنگ تفریح، توپ فوتبال شما به شیشهٔ پنجرهٔ کلاس همسایه برخورد میکند و آن را میشکند. مدیر مدرسه از شما میخواهد که هزینهٔ تعمیر شیشه را بپردازید. اگر مدیر مدرسه از شما به دادگاه شکایت کند، شما خوانده خواهید بود. یا مثلاً فرض کنید در مسابقهٔ علمی مدرسه، یکی از همتیمیهای شما ادعا کند که جایزهٔ تیمی را شما به تنهایی برداشتهاید. اگر او از شما شکایت کند، شما خوانده هستید و باید ثابت کنید که حق با شماست.
در این مواقع، خوانده باید با آرامش به دادگاه برود و دفاعیات خود را مطرح کند. او میتواند شاهد بیاورد، مدارک ارائه دهد یا ثابت کند که ادعای خواهان اشتباه است. مهم این است که خوانده بداند میتواند از حق خود دفاع کند و دادگاه نیز به حرفهای هر دو طرف گوش میدهد.
پرسشهای چالشی دربارهٔ خوانده
پرسش ۱: اگر کسی به اشتباه از من شکایت کند، چه کار باید بکنم؟
پاسخ: شما میتوانید در دادگاه ثابت کنید که ادعا اشتباه است. مثلاً اگر کسی بگوید شما گوشی او را دزدیدهاید، شما میتوانید نشان دهید که در آن زمان در جای دیگری بودهاید یا شاهد بیاورید. دادگاه همیشه به دفاعیات خوانده گوش میدهد.
پرسش ۲: آیا خوانده میتواند از خواهان شکایت کند؟
بله. گاهی خوانده میتواند دعوی متقابل مطرح کند؛ یعنی همزمان با دفاع از خود، ادعای دیگری علیه خواهان داشته باشد. مثلاً اگر همکلاسی از شما به خاطر پس ندادن کتاب شکایت کند، شما میتوانید ثابت کنید که خود او کتاب دیگری از شما را قرض گرفته و پس نداده است.
پرسش ۳: اگر خوانده در دادگاه حاضر نشود، چه میشود؟
اگر خوانده بدون عذر موجه در دادگاه حاضر نشود، دادگاه ممکن است به نفع خواهان رأی دهد. به این کار «صدور رأی غیابی» میگویند. بنابراین بهتر است خوانده همیشه در جلسات دادگاه شرکت کند و از حق خود دفاع نماید.
آنچه باید به خاطر بسپارید
خوانده، شخصی است که علیه او در دادگاه شکایت شده است. او حق دارد از خود دفاع کند، مدارک و شاهد ارائه دهد و حتی دعوی متقابل مطرح نماید. خوانده بودن به معنای مجرم بودن نیست و دادگاه موظف است به دفاعیات او نیز گوش دهد. اگر روزی شما هم خوانده شدید، نترسید و با آرامش و آگاهی از حق خود دفاع کنید.
