سرو من! با سایهٔ خود سرگرانی رسم نیست  ...  این چنین از خاکسار خویش رنجیدن چرا

گلشن‌آرایی که دارد از بصیرت بهره‌ای  ...  سرو را بیش از درخت پرثمر می‌پرورد

از فقیر افزون توانگر آه حسرت می‌کشد  ...  دود بیش از خانهٔ آباد می‌آید برون

در طلب باید وقاری، روبه هر جانب مدو  ...  زان‌که در سیر و سکون همراه کشتی لنگر است

$--U /U--U /-U-U /U--   ،  --U /U--U /-U-U /U--$

$-U /U--U /U--U /U--  ،   -U /U--U /U--U /U--$

$--U /U--U /U--U /U--  ،   --U /U--U /U--U /U--$

$-U- /U--U /U-U- /U--  ،   -U- /U--U /U-U- /U--$

$-U /-U-- /-U-U /U--    ،      -U /-U-- /-U-U /-U--$

$-U /UU-- /-U-U /UU--      ،    -U /UU-- /-U-U /UU--$

$-U /-U-- /UU-U /-U--       ،     -U /-U-- /UU-U /-U--$

$- /UU-- /UU-- /UU--    ،    - /UU-- /UU-- /UU--$

گر خمرِ/ بهشت است/ بریزید که/ بی‌دوست              هر شربْـ/تِ عذبم که/ دهی عین/ عذاب است

گر خمرِ بِـ/هِشت است/ بریزید که/ بی‌دوست              هر شربْت/ عذبم که/ دهی عین/ عذاب است

گر خمرِ /بهِشت است/ بریزید که/ بی‌دوست              هر شربْتِ/ عذبم که دَ/هی عینِ عَـ/ذا بَست

گر خمرِ بِـ/هشت است بِـ/ریزید که/ بی‌دوست              هر شربتِ/ عذبم که دَ/هی عین عَـ/ذا بَست

به گل بلبل/ همی گوید/ که نرگس می/کند شوخی          مگر نرگس/ نمی‌داند/ که خون لا/له می‌جوشد

کس چون تو/ نشان ندهد/ در کلّ/ جهان لیکن             چون این دِ/ل هر جای/ بسی باشد

در مذهب/ عشّاق/ چنان است/ شریعت                   کان را که/ بکشتند/ دیت باز/ نخواهند

ساقی به/ نور باده/ برافروز/ جام ما                         مطرب بِ/گو که کارِ/ جهان شد به/ کام ما

اگر چه موی میانت به چون منی نرسد/ خوش است خاطرم از فکر این خیال دقیق: $-UU/-U-U/--UU/-U-U$

راهی است راه عشق که هیچش کناره نیست/ آن‌جا جز آن‌که جان بسپارند چاره نیست: $U-U-/U--U/U-U-/U--$

مرا راحت از زندگی دوش بود/ که آن ماهرویم در آغوش بود: $-U/--U/--U/--U$

شاهدان گر دلبری زین سان کنند/ زاهدان را رخنه در ایمان کنند: $-U-/--U-/--U-$

شوق تو ساکن نگشت و مهر تو زایل: $-/-UU-/U-U-/-UU-$

گوی از همه خوبان بربودی به لطافت: $--/UU--/UU--/UU--$

ما را نظر به قدرت پروردگار اوست: $-U-/U--U/--U-/U--$

مگذار کز جفایت دل گرم ما بسوزد: $--U-/U-UU/--U-/U-UU$

دل نداند تو را چنان‌که تویی          جان نگنجد در آن میان که تویی

بنگر از هر چه آفرید خدای          تا از او جز سخن چه ماند به جای

غمزه را گو که خون مریز به سحر          چند مردان روزگاری کشی؟

کار عشق از وصل و هجران درگذشت          درد ما از دست درمان درگذشت

دل چه شناسد که چیست قیمت سودای تو؟               قدر چه داند صدف دژ شب‌افروز را؟

آن‌چه تو کردی بتا! نه شرط وفا بود                          غایت بیداد بود و عین جفا بود

چون ز نسیم می‌شود زلف بنفشه پرشکن               وه که دلم چه یاد از آن عهدشکن نمی‌کند!

من که سرایندهٔ این نوگلم                                   باغ تو را نغمه‌سرا بلبلم

تا نام تو بر زبان بیفتاد                     دل مهر تو بر زبان نهاده‌ست

من نیز به صحبتت کمر بندم            باشد که غلام خویشتن خوانی

زان زلف شکسته عاشقان را              صد کار به کار درشکستی

جانم ز دو حور در بهشت است            کارم ز دو ماه بر ثریّاست

به وقت صبح قیامت که سر ز خاک برآرم                به گفت‌وگوی تو خیزم، به جست‌وجوی تو باشم

به باغ وصل تو خاری رقیب صد وَرد است             به یاد روی تو دردی طبیب صد درد است

اگر به دست من افتد، فراق را بکشم                     که روز هجر سیه باد و خانمان فراق

چشم دارد که مرا از تو پیامی برسد                      وز مِی وصل لبم بر لب جامی برسد

تاک رز از انگور شد گرامی                       وز بی‌هنری ماند بید رسوا

ز آن بخششی که بر در عالم شد             اندوه نصیب گوهر آدم شد

برنا کند صبا به فسون اکنون                این پیر گشته صورت دنیا را

حیران و دل‌شکسته چنین امروز               از رنج وز تفکّر دوشینم

عشق تو چون درآید، شور از جهان برآید              دل‌ها در آتش افتد، دود از میان برآید

جانا! لب تو پیشکش از ما چه ستاند؟                 اینک سر و زر نقد دگر تا چه ستاند

با تیم پختگان نتوان گفت سوز عشق                 خام از عذاب سوختگان بی‌خبر بود

روزی که در جام شفق مُل کرد خورشید              بر خشک‌چوب نیزه‌ها گل کرد خورشید

ای آن که به امر توست گردنده                   این گنبد پر چراغ بی روزن

بی‌غمش رنگ عیش کس نبود                   بی‌دمش بوی جان به کس نرسد

افسون مسیح بر تو می‌خوانم                  افسوس که کارگر نمی‌آید

ابروش کمان قتل عاشق                         گیسوش کمند عقل داناست

خواجهٔ جانی به لطف، شاه جهانی به قدر                     گردن گردن‌کشان رام کمند تو باد

حُسن تو دایم بدین قرار نماند                                  مست تو جاوید در خمار نماند

پای دار ای دل! که جانان دست غارت برگشاد             جان سپار ای تن! که سلطان تیغ غیرت برکشید

چون به هوای مدحتت زُهره شود ترانه‌ساز                  حاسدت از سماع آن محرم آه و ناله باد

شبم روشن شده است و من ز خوبی            ندانم بدر خوانم یا هلالت

اگرچه دیگری بر ما گزیدی                        ندانستی کز او تا ما چه فرق است

آن‌ها که محققان راه‌اند                          در مسند فقر پادشاه‌اند

من از دل آن زمانی دست شستم            که شد در زلف آن دلبر وطن ساخت

جان بخشمت آن ساعت کز لب شکرم بخشی            دانم که تو ز آن لب‌ها جانی دگرم بخشی

تقدیر که بر کشتنت آزرم نداشت                          بر حُسن جوانیت دل نرم نداشت 

تا از طلب به یافت رسی، سال‌هاست راه             بس کن حدیث یافت، طلب را به جان طلب

تب‌ها کشم از هجر تو شب‌های جدایی               تب‌ها شودم بسته چو لب‌ها بگشایی

از نامهٔ سیاه نترسم که روز حشر                        با فیض لطف او صد از این نامه طی کنم

ناچار هر که صاحب روی نکو بود                      هر جا که بگذرد، همه چشمی در او بود

با هر که خیر گفتم از اوصاف جمیلش               مشتاق چنان شد که چون من بی‌خبر افتاد

تا حلقه‌های زلف به هم برشکسته‌ای                بس توبه‌های ما که به هم درشکسته‌ای

نومید مشو ز رحمت یزدان                              سبحانک لا اله الا هو

دانی که چه حیات‌ها و مستی‌هاست              در مجلس عشق جان‌سپاری را؟

من ماه ندیده‌ام کله‌دار                              من سرو ندیده‌ام قباپوش

خاری است درشت صحبت جاهل               کو چشم وفا و مردمی خارد

مستفعلُ مستفعلُ مستفعلُ فع

مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن

مفعولُ فاعلاتُ مفاعیلُ فاعلن

مستفعلن مفاعلُ مستفعل

مفعولُ مفاعلن مفاعیلن

مفعولُ مفاعلن فعولن

مفعولُ مفاعیلُ فاعلاتن

مفعولُ فاعلاتُ مفاعیلن

فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن

مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلاتن

مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن

فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلاتن

مستفعلُ فاعلاتُ مستفعل

مستفعلُ فاعلاتُ مستفعلُ فع

مستفعلن مفاعلُ مستفعل

مستفعلُ فاعلاتُ مستف

دوش می‌آمد و رخساره برافروخته بود: فاعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن

درد زده است جان من، میوهٔ جان من کجا: مفتعلن مفاعلن مفتعلن مفاعلن 

نخفته‌ام ز خیالی که می‌پزد دل من: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلاتن

ما نیز یکی باشیم از جملهٔ قربان‌ها: مفعولُ مفاعیلن مفعولُ مفاعیلن

عمری است تا من در طلب هر روز گامی می‌زنم/ دست شفاعت هر زمان در نیک‌نامی می‌زنم: مستفعلن مستفعلن مستفعلن مستفعلن 

مالی نشناسم ز عمر برتر/ شاید که بنالم ز بهر مالم: مفعولُ فاعلاتُ مفاعیلن

جزای آن که نگفتیم شکر روز وصال/ شب فراق نخفتیم لاجرم ز خیال: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن

واعظان کاین جلوه در محراب و منبر می‌کنند/ چون به خلوت می‌روند، آن کار دیگر می‌کنند: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن

بخت بدرنگ من امروز گم است                               یا رب! این رنگ سودا از چه خم است؟

شمع شب‌ها به‌جز خیال تو نیست                        باغ جان‌ها به‌جز جمال تو نیست

یا رب! آن خال بر آن لب چه خوش است!            بر هلالش نقط از شب چه خوش است!

چشم بر لغزش یاران مفکن                                  به ملامت دل یاران مشکن

دل دیوانه از آن شد که نصیحت شنود                         مگرش هم ز سر زلف تو زنجیر کنیم

به شوق چشمه نوشت چه قطره‌ها که فشاندم!            ز لعل باده فروشت چه عشوه‌ها که خریدم!

غبار راه طلب کیمیای بهروزی است                         غلام دولت آن خاک عنبرین بویم

معاشران! گره از زلف یار باز کنید                            شبی خوش است، بدین قصّه‌اش دراز کنید

ویران مکن این دیده و دل ز آتش و آب                         کان جای خیال توست، وین جای غمت

ز آن‌جا که رسم و عادت عاشق‌کشی توست                      یا دشمنان قدح کش و با ما عتاب کن

غمناک نباید بود از طعن حسود ای دل!                        شاید که چو وابینی، خیر تو در این باشد

ای باد! از آن باده نسیمی به من آور                            کان بوی شفابخش بود دفع خمارم

روی تو دارد ز حُسن آن‌چه پری آن نداشت          حسن تو دارد ز ملک آن‌که سلیمان نداشت

مست تمام آمده است بر در من نیم شب            آن بت خورشید روی و آن مه یاقوت لب

مرد که با عشق دست در کمر آید                       گر همه رستم بود، ز پای درآید

کیست که در کوی تو فتنهٔ روی تو نیست؟!          وز پی دیدار تو بر سر کوی تو نیست؟!

دل نام تو بر نگین نویسد                 جان نقش تو بر جبین نویسد

از بس که شنید یا ربم چرخ                  از یارب من به یارب آمد

ترسیدم و پشت بر وطن کردم              گفتم من و طالع نگو نسارم

متعای مرا جمال ازیراک                        دیوانه هلال برنتابد

آن یار کز او خانهٔ ما جای پری بود                  سر تا قدمش چون پری از عیب بری بود

ما درس سحر در ره میخانه نهادیم                محصول دعا در ره جانانه نهادیم

گر جان بدهد سنگ سیه لعل نگردد               با طینت اصلی چه کند؟! بدگهر افتاد

گر بد کند زمانه، تو نیکو خصال باش              بگذشت از این بسی به سر، این نیز بگذرد

نندیشم از کسی که به نادانی                              با من رسن ز کینه‌کشان دارد

چون دین و خرد هستمان، چه باک است             گر ملکت دنیا به دست ما نیست؟!

ای روی داده صحبت دنیا را!                             شادان و برفراشته آوا را

تا کی بُود خلاف تو با دانا؟                                او جسته مر تو را و تو زو جسته